Bu sayfada
CBAM varsayılan değerleri ülkeye göre verilir. Peki ülke dediğimiz şey nedir: malın yüklendiği ülke mi, üretildiği ülke mi? Yönetmelik bunu açıkça düzenler.
Menşe nasıl belirlenir? (2023/956 Madde 2(5))
İthal edilen ürünler, 952/2013 sayılı Regülasyonun 59. maddesinde belirtilen tercihsiz menşe kurallarına göre üçüncü ülkelerde menşeli sayılır. Yani CBAM'da ülke, ürünün yüklendiği veya satıldığı ülke değil, tercihsiz menşe kurallarına göre belirlenen menşe ülkedir. Bir ürünün hangi ülkenin menşeli sayılacağı bu rehberin konusu değildir; bu, gümrük menşe kurallarıdır. Hesabınızın doğru ülke tablosundan başlaması için menşe belgenizle uyumlu olmasına dikkat edin (bu uyarı bize aittir).
Hangi menşeli ürünler CBAM dışında? (Madde 2(4) ve Ek III nokta 1)
Madde 2(4)'e göre bu yönetmelik, Ek III nokta 1'de listelenen üçüncü ülke ve bölgelerin menşeli ürünlerine uygulanmaz. Ek III nokta 1 (2025/2083 bu Eki değiştirmemiştir) şöyledir:
| Ülkeler | Bölgeler |
|---|---|
| İzlanda, Lihtenştayn, Norveç, İsviçre | Büsingen, Helgoland, Livigno, Ceuta, Melilla |
Türkiye bu listede yer almaz. Listeye girme ölçütleri Madde 2(6)'da yazılıdır: AB ETS'nin o ülkeye uygulanması veya ETS'yi tamamen bağlayan bir anlaşma bulunması ve menşe ülkede ödenen karbon fiyatının, AB ETS'dekinin ötesinde indirim olmaksızın ürünlerin gömülü emisyonlarına fiilen uygulanması.
Madde 2(3a): kıta sahanlığında üretilen elektrik ve hidrojen (2025/2083)
Regülasyon (AB) 2025/2083 ile eklenen Madde 2(3a)'ya göre yönetmelik şunlara uygulanmaz: (a) bir Üye Devletin ya da Ek III nokta 1 ve 2'de listelenen bir ülke veya bölgenin kıta sahanlığında ya da münhasır ekonomik bölgesinde üretilen elektrik; (b) Ek III nokta 1'de listelenen bir ülke veya bölgenin kıta sahanlığında ya da münhasır ekonomik bölgesinde menşeli hidrojen. Madde 2(3) ise artık askerî faaliyetler bağlamında taşınan veya kullanılan mallara ilişkindir.
Varsayılan değer tablosunda ülke nasıl okunur? (2025/2621 Ek I)
- Ülke tabloda açıkça yer almıyorsa, ilgili ürünün değeri "diğer ülkeler ve bölgeler" tablosundan seçilir.
- Ülke tabloda yer alıyor ama değer verilmemişse ya da ilgili alanda "–" yazıyorsa, aynı şekilde "diğer ülkeler ve bölgeler" tablosundaki değer seçilir.
- Ek I, her ürün satırının serbest tahsis hesabı için dayandığı üretim rotasını harflerle (A–L) belirtir; rota belirtilmemişse kıyaslama (benchmark) rotadan bağımsızdır.
Öncülün üretildiği ülke belirlenemiyorsa Ek IV'teki değerler kullanılır (2025/2621 Madde 1(5)); bkz. öncül verisi şartları.
Türkiye satırı için güncel değerleri CarbHQ'daki resmî varsayılan değer arama aracından kontrol edebilirsiniz; tablo değerleri değişebileceğinden (2026/1740 buna bir örnektir) her dönemde güncel metne bakın. Bkz. varsayılan değerler rehberi.
Hayali örnek: Bir çelik ürününüzün menşei belgenize göre Türkiye ise tabloda Türkiye satırını kullanırsınız. Başka ülkede üretilmiş yarı mamulü Türkiye'de işleyip ihraç ediyorsanız, ürünün menşeinin tercihsiz kurallara göre hangi ülke olduğu önemlidir; bu belirleme gümrük menşe kurallarına göre yapılır ve bu rehberin dışındadır. Örnek yalnızca kavramı gösterir.
Kaynak sürümü notu: Bu rehberde 2023/956 maddelerine yapılan atıflar, Resmî Gazete'deki 16.5.2023 tarihli ilk metin ile Regülasyon (AB) 2025/2083'ün (OJ L, 17.10.2025) getirdiği değişikliklerin birlikte okunmasına dayanır. Birleştirilmiş (konsolide) metin elimizde olmadığı için, sonraki başka değişiklikler olabilir; kesin hüküm için yürürlükteki birleştirilmiş metne bakın.
Ek I'deki ülke ve tablo yapısı 2025/2621 Ek I giriş metninden alınmıştır; 2026/1740 bu Ek'i değiştirmiştir.
Sık sorulan sorular
Gönderildiği ülke mi, menşe mi esas?
Madde 2(5): tercihsiz menşe kuralları (952/2013 Madde 59) esas alınır.
Tabloda ülkem yoksa hangi değer kullanılır?
2025/2621 Ek I: "diğer ülkeler ve bölgeler" tablosundaki ilgili ürünün değeri.
Türkiye Ek III'te muaf mı?
Hayır. Ek III nokta 1'deki liste İzlanda, Lihtenştayn, Norveç, İsviçre ile belirli bölgelerden oluşur; 2025/2083 Ek III'ü değiştirmemiştir.
Resmî kaynaklar
İlgili rehberler
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; danışmanlık veya hukuki görüş değildir. Mevzuat zaman zaman değişir, karar vermeden önce yukarıdaki resmî kaynakları ve gerekirse bir gümrük/CBAM danışmanını kontrol edin.