Bu sayfada
CBAM, Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'dır (Türkçede SKDM olarak da anılır). AB'ye ithal edilen bazı ürünlerin üretiminde ortaya çıkan karbon emisyonuna, AB içindeki üreticilerin ödediği karbon maliyetine benzer bir bedel getirir.
Hangi ürünleri kapsar?
CBAM şu an altı sektörü kapsıyor: çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen. Bir ürünün kapsamda olup olmadığı sektör adına göre değil, CN (gümrük tarife) koduna göre belirlenir. Kendi ürün kodunuzu Kapsam Kontrolü ile kontrol edebilirsiniz.
| Sektör | Kısa not |
|---|---|
| Demir-çelik | Türkiye'nin AB'ye en çok ihracat yaptığı CBAM sektörlerinden biri. Bkz. demir-çelik rehberi. |
| Alüminyum | Bkz. alüminyum rehberi. |
| Çimento | Bkz. çimento rehberi. |
| Gübre | Mark-up oranı diğer sektörlerden farklıdır. Bkz. gübre rehberi. |
| Elektrik, hidrojen | 50 ton muafiyeti bu iki ürüne uygulanmaz (Regülasyon 2023/956 md. 2a(4), 2025/2083 ile eklendi). Bkz. muafiyet rehberi. |
Ne zaman başladı?
1 Ekim 2023 – 31 Aralık 2025 arası geçiş dönemiydi ve ithalatçının yükümlülüğü yalnızca raporlamayla sınırlıydı (Regülasyon 2023/956 md. 32). 1 Ocak 2026 itibarıyla kesin (definitive) dönem başladı: AB'ye CBAM kapsamındaki ürün ithal eden yetkilendirilmiş beyan sahiplerinin yıllık CBAM beyanı vermesi ve ürünlerin gömülü emisyonuna karşılık gelen CBAM sertifikalarını teslim etmesi gerekiyor (beyan: md. 6; sertifika teslimi: md. 22; ikisi de 2025/2083 ile değişik). Ayrıntılı takvim için takvim rehberine bakın.
Yükümlü kim?
Beyan ve sertifika yükümlülüğü AB'deki ithalatçıdadır (yetkilendirilmiş CBAM beyan sahibi; md. 4 ve 5). Türkiye'deki üretici, Regülasyonda "operatör" olarak tanımlanır (md. 3(31)) ve doğrudan beyan sahibi değildir. Ancak ithalatçı, beyanını ürünün gerçek üretim verisine dayandırmak isterse bu veriyi sizden ister. Regülasyon, gömülü emisyonun gerçek emisyona göre ya da varsayılan değerlere göre belirlenebileceğini söyler (md. 7(2), 2025/2083 ile değişik); varsayılan değerlere mark-up uygulanır bu da genellikle sizin gerçek değerinizden daha pahalı bir sonuç demektir. Ayrıntı: gerçek değer mi, varsayılan değer mi?
Gömülü emisyon nedir?
Bir ürünün üretimi sırasında doğrudan ortaya çıkan emisyon, bazı ürün gruplarında tüketilen elektriğin neden olduğu dolaylı emisyon ve bazı ürünlerde kullanılan öncül malzemelerin (precursor) emisyonlarının toplamıdır. Birimi ürün tonu başına ton CO2 eşdeğeridir (tCO2e/ton). Hesabın adımlarını emisyon hesaplama rehberinde bulabilirsiniz.
Örnek: bir çelik ihracatçısının durumu (hayali)
Bir Türk çelik üreticisi, Almanya'daki alıcısına yılda 400 ton CBAM kapsamında ürün satıyor. Alıcı, 2026 ithalatı için beyan verecek. Üretici ürünün gerçek (ölçülmüş) emisyon verisini sağlayabilirse alıcı bu veriyi kullanabilir; sağlayamazsa alıcı AB'nin yayımladığı varsayılan değeri ve mark-up'ı kullanır. İki yol arasındaki fark alıcının sertifika maliyetine, dolayısıyla fiyat pazarlığına yansır.
İhracatçı olarak ilk adımlar
- Ürünlerinizin CN kodlarının CBAM kapsamında olup olmadığını kontrol edin.
- AB'deki alıcılarınızla CBAM verisi taleplerini ve takvimlerini konuşun.
- Tesis ve ürün bazında üretim, enerji ve (varsa) tedarikçi verilerinizi düzenli kaydetmeye başlayın.
- Verinizi kanıtlayan belgeleri (fatura, ölçüm raporu, sayaç kayıtları) saklayın; doğrulama bu belgelere dayanır.
Sık sorulan sorular
Türk üretici CBAM öder mi?
Hayır, sertifikaları satın alıp teslim eden taraf AB'deki yetkilendirilmiş beyan sahibidir (ithalatçı). Ancak ithalatçı maliyetini düşürmek için sizden doğrulanmış emisyon verisi isteyecektir; veri vermemeniz fiyat ve rekabet gücünüzü etkileyebilir.
CBAM ile SKDM aynı şey mi?
Evet. SKDM, CBAM'ın Türkçede kullanılan adıdır (Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması).
Ürünüm kapsamda mı, nasıl öğrenirim?
Kapsam CN koduna göre belirlenir. Kapsam Kontrolü aracına CN kodunuzu yazarak kontrol edebilirsiniz; kesin karar için resmî listeyi ve gümrük müşavirinizi de kontrol edin.
Resmî kaynaklar
İlgili rehberler
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; danışmanlık veya hukuki görüş değildir. Mevzuat zaman zaman değişir, karar vermeden önce yukarıdaki resmî kaynakları ve gerekirse bir gümrük/CBAM danışmanını kontrol edin.