Bu sayfada
Bir ürünün CBAM gömülü emisyonu, ürün tonu başına ton CO2 eşdeğeri (tCO2e/ton) olarak ifade edilir. Aşağıda hesabın mantığını adım adım, sektöre göre değişen kurallarla ve hayali bir örnekle anlatıyoruz.
1. Direkt emisyon
Üretim sürecinde doğrudan ortaya çıkan emisyondur (yakıt yanması, proses emisyonları). Mümkünse tesisinizin ölçülmüş verisinden, ürün başına düşen kısım olarak alınır.
2. Dolaylı emisyon: her sektörde sayılmaz
Dolaylı emisyon, üretimde tüketilen elektriğin neden olduğu emisyondur. Ürün başına tüketilen elektrik (MWh/ton) ile elektriğin emisyon faktörü (tCO2/MWh) çarpılır. Regülasyon 2023/956 md. 7(1)'e göre Ek II'de listelenen ürünlerde yalnızca direkt emisyon hesaplanır ve hesaba katılır; Ek II'de yer almayan ürünlerde dolaylı emisyon da sayılır. Ek II; CN 72 ve 73 kodlarının listelenen kısmını, alüminyum kodlarını, hidrojeni (2804 10 00) ve 2025/2083 ile eklenen elektriği (2716 00 00) içerir. Ek I'deki çimento ve gübre kodları ile aglomere demir cevheri (2601 12 00) Ek II'de yer almaz. Buna göre tablo şöyledir:
| Sektör | Dolaylı (elektrik) emisyon hesaba katılır mı? |
|---|---|
| Çimento | Evet |
| Gübre | Evet |
| Demir-çelik | Hayır (CN 72 ve 73 kodları Ek II'de); istisna: aglomere demir cevheri (2601 12 00), Ek II'de olmadığı için dolaylı emisyonu da sayılır |
| Alüminyum | Hayır (Ek II) |
| Hidrojen, elektrik | Hayır (Ek II) |
Öncüllerde ayrı bir kural vardır (Uygulama Regülasyonu 2025/2547 Ek I, nokta 3.1): Ek II'de listelenen bir karmaşık ürünün üretiminde Ek II'de yer almayan bir öncül kullanılıyorsa (örneğin sinterlenmiş cevher), o öncülün dolaylı emisyonu ürünün hesabına girer. Ek II'de yer almayan bir karmaşık ürünün Ek II'de listelenen öncüllerinin dolaylı emisyonu ise eklenmez. Ürününüzün CN kodunu Ek II listesinde kontrol edin; dolaylı emisyonun nasıl belirleneceği için elektrik ve dolaylı emisyon rehberine bakın.
3. Öncül malzemeler (precursor)
Karmaşık ürünlerde, ürünün yapımında kullanılan ve kendisi de Ek I kapsamındaki ara malzemelerin (öncüllerin; 2025/2547 md. 1(7)) gömülü emisyonu da eklenir (ör. çelik ürününde kullanılan pik demir gibi). Bu, tedarikçilerinizden veri almanızı gerektirebilir. Ayrıntı: precursor nedir?
4. Toplam
Toplam ton başına emisyon = direkt + (geçerliyse) dolaylı + öncül katkısı. Dönem toplamı da bu değerin ürün miktarıyla çarpılmasıyla bulunur.
Örnek 1, çelik ürünü (hayali rakamlar): direkt 1,90 + öncül (pik demir) 0,25 = 2,15 tCO2e/ton. Dolaylı emisyon sayılmaz. 100 ton ürün için toplam 215 tCO2e.
Örnek 2, çimento (hayali rakamlar): direkt 0,62 + dolaylı 0,08 = 0,70 tCO2e/ton. 100 ton ürün için toplam 70 tCO2e.
Gerçek veri mi, varsayılan değer mi?
İthalatçı gömülü emisyonu doğrulanmış gerçek veriyle ya da AB'nin yayımladığı varsayılan değerlerle belirleyebilir. Varsayılan değerler kullanıldığında bu değerlere mark-up eklenir. Oranlar sektöre göre farklıdır (Uygulama Regülasyonu 2025/2621 Ek I giriş metni; 2026/1740 ile düzeltilmiş hali):
| Sektör | 2026 | 2027 | 2028 ve sonrası |
|---|---|---|---|
| Çimento, demir-çelik, alüminyum, hidrojen | %10 | %20 | %30 |
| Gübre | %1 | %1 | %1 |
Mark-up, varsayılan değer tablosundaki "toplam emisyon" sütununa uygulanır. Ayrıntı için gerçek değer mi, varsayılan değer mi? rehberine bakın.
Serbest tahsis ayarlaması
AB ETS'deki ücretsiz tahsisler kademeli olarak azaldığı için, sertifikaya esas net emisyon hesaplanırken bu tahsise karşılık gelen bir pay düşülür. Bu ayarlama ürün grubuna özgü benchmark değerlerine dayanır. Ayrıntı: serbest tahsis ayarlaması.
Doğrulama
Gömülü emisyon gerçek emisyona dayanıyorsa, akredite bir doğrulayıcı tarafından doğrulanır (Regülasyon 2023/956 md. 8(1), 2025/2083 ile değişik). Bu yüzden hesabınızın hangi girdiden geldiğini, hangi faktörü kullandığınızı ve dayanak belgelerinizi izlenebilir tutmak önemlidir. Ayrıntı: CBAM doğrulaması nasıl çalışır?
Sık sorulan sorular
Demir-çelikte elektrik tüketimimi hesaba katmalı mıyım?
Regülasyon 2023/956 md. 7(1) ve Ek II'ye göre Ek II'de listelenen demir-çelik ürünlerinde yalnızca direkt emisyon hesaba katılır; Ek I'deki aglomere demir cevheri (2601 12 00) Ek II'de olmadığı için dolaylı emisyon da sayılır. Öncüllere ilişkin kural için yukarıdaki açıklamaya bakın.
Gübrede mark-up neden %1?
2025/2621 sayılı Uygulama Regülasyonunun Ek I giriş metni, gübre için 2026 ve sonrası için %1 mark-up öngörür; diğer sektörlerde oran %10, %20 ve %30 olarak kademelidir.
Hesap sonucum alıcıyı bağlar mı?
Hayır; beyanı hazırlayan ve sunan taraf AB'deki yetkilendirilmiş beyan sahibidir. Sizin verdiğiniz veri, onun beyanının dayanağı olur.
Resmî kaynaklar
- Regülasyon (AB) 2023/956 (CBAM), EUR-Lex
- Regülasyon (AB) 2025/2083 (2023/956'yı değiştiren sadeleştirme regülasyonu), EUR-Lex
- Uygulama Regülasyonu (AB) 2025/2547 (gömülü emisyon hesaplama yöntemi), EUR-Lex
- Uygulama Regülasyonu (AB) 2025/2621 (varsayılan değerler), EUR-Lex
- Uygulama Regülasyonu (AB) 2026/1740 (2025/2621'in düzeltilmesi), EUR-Lex
İlgili rehberler
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; danışmanlık veya hukuki görüş değildir. Mevzuat zaman zaman değişir, karar vermeden önce yukarıdaki resmî kaynakları ve gerekirse bir gümrük/CBAM danışmanını kontrol edin.