Precursor, bir ürünün üretiminde girdi olarak kullanılan ve kendisi de CBAM kapsamındaki malzemedir. Karmaşık ürünlerde öncüllerin emisyonu da toplam gömülü emisyona eklenir.
Tanım
Uygulama Regülasyonu 2025/2547 md. 1(7): precursor (öncül), Regülasyon 2023/956 Ek I listesinde yer alan ve bir üretim sürecine girdi olan herhangi bir maldır. Regülasyon 2023/956 Ek IV, nokta 1: basit ürün (simple good), yalnızca gömülü emisyonu sıfır olan girdi (öncül) ve yakıtlarla üretilen üründür; basit olmayan her ürün karmaşık ürün (complex good) sayılır. Hesaba yalnızca Ek I'de listelenen ve Ek III nokta 1'de muaf tutulmayan üçüncü ülke ve bölgelerden gelen girdiler katılır (Ek IV nokta 3, 2025/2083 ile değişik).
Örnekler
Aşağıdaki örnekler, tanımın uygulamada neye yol açtığını gösterir; düzenleme her rota için bir "öncül listesi" vermez, Ek I'deki herhangi bir girdi öncüldür:
| Durum | Öncül mü? | Dayanak |
|---|---|---|
| DRI üretiminde sinterlenmiş cevher (2601 12 00) veya hidrojen (2804 10 00) kullanımı | Evet, "ilgili olabilir" diye anılır | 2025/2547 Ek I, 3.14.1 |
| Ham çelik veya çelik ürünü üretiminde satın alınan pik demir, DRI ya da ham çelik | Evet; hepsi Ek I'de | md. 1(7) |
| İkincil alüminyum ergitmesinde başka kaynaklardan eklenen işlenmemiş alüminyum | Evet, öncül gibi ele alınır | 2025/2547 Ek I, 3.17.2.2 |
| Alümina; demir veya alüminyum hurdası (7204, 7602) | Hayır; Ek I'de yer almaz | md. 1(7), Regülasyon 2023/956 Ek I |
| Çimento üretiminde klinker; gübre üretiminde amonyak veya nitrik asit | Evet; hepsi Ek I'de | md. 1(7) |
Hesaba nasıl girer?
Toplam gömülü emisyon = direkt + (geçerliyse) dolaylı + öncül katkısı. Öncül katkısı, ürünün ton başına tükettiği öncül miktarı ile öncülün kendi gömülü emisyonunun çarpımıdır.
Hayali örnek: 1 ton çelik ürünü için 1,05 ton ham çelik kullanılıyor ve ham çeliğin gömülü emisyonu 1,80 tCO2e/ton. Öncül katkısı 1,05 × 1,80 = 1,89 tCO2e/ton olur; bu değer ürünün kendi üretim emisyonuna eklenir.
Öncül verisi nereden gelir?
- Öncülü kendi tesisinizde üretiyorsanız, aynı tesis için hesaplanan değer kullanılır.
- Aynı tesiste, ama farklı bir üretim sürecinde üretiyorsanız, öncülün ortalama özgül gömülü emisyonu ve her süreçte kullanılan miktarı belirlenir (2025/2547 Ek II, E(1)). Öncül, karmaşık ürünle aynı tesiste üretilip satılmıyorsa, ortak bir üretim süreci kurularak ikisi birlikte izlenebilir ve hesaplanabilir (md. 4(9)).
- Başka bir tesisten alıyorsanız, o tesisin operatöründen veri istenir (Ek II, E(2)). Ek III nokta 1 dışındaki üçüncü ülkelerden gelen öncül için gerçek veri ancak akredite doğrulayıcının raporuna dayanıyorsa kullanılabilir (Ek II, A.1 nokta 4).
- Eksik veya sonuçsuz veri alınan miktarlar için varsayılan değerler kullanılır (Ek II, E(3)); öncülün menşei bilinmiyorsa Regülasyon 2025/2621 Ek IV devreye girer.
Süreç için tedarikçi veri rehberine bakın.
Sık sorulan sorular
Her hammadde precursor mu?
Hayır. Yalnızca Ek I listesinde yer alan, yani kendisi de CBAM kapsamındaki ürünler precursor sayılır.
Alümina precursor mu?
Hayır; alümina Ek I listesinde yer almadığı için 2025/2547 md. 1(7)'deki öncül tanımına girmez.
Öncül tedarikçim veri vermezse ne olur?
Eksik veya sonuçsuz veri alınan öncül miktarları için varsayılan değerler kullanılır (2025/2547 Ek II, E(3)); varsayılan değerlere mark-up eklendiği için toplam emisyon artabilir.
Resmî kaynaklar
İlgili rehberler
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; danışmanlık veya hukuki görüş değildir. Mevzuat zaman zaman değişir, karar vermeden önce yukarıdaki resmî kaynakları ve gerekirse bir gümrük/CBAM danışmanını kontrol edin.