Bu sayfada
Demir-çelik, CBAM kapsamındaki sektörler arasında Türkiye'nin AB'ye en çok ihracat yaptığı alanlardan biridir. Bu rehber, çelik üreticilerinin ve işleyicilerinin hazırlanırken dikkat etmesi gereken ana başlıkları özetler.
Kapsam CN koduna bağlıdır
Tüm çelik ürünleri kapsamda değildir; belirli CN kodları kapsamdadır. Ürününüzün kodunu Kapsam Kontrolü ile kontrol edin. Kodunuz kapsam dışıysa bile alıcınızın başka ürünleri kapsamda olabilir, bu yüzden alıcıyla netleştirmek iyi olur.
Üretim rotası önemlidir
Uygulama Regülasyonu 2025/2547 Ek I, demir-çelik CN kodlarını toplulaştırılmış mal kategorilerine ayırır ve her kategorinin sistem sınırını ve üretim rotalarını ayrı tanımlar (nokta 3.11–3.16). Örneğin ham çelik için bazik oksijen çelikhanesi ile elektrik ark ocağı ayrı rotalardır; pik demir için yüksek fırın rotası tanımlıdır. Hangi rotayla üretildiğinin kayıtlarda net görünmesini sağlayın.
| Kategori (2025/2547 Ek I, Tablo 1) | CN kodları |
|---|---|
| Sinterlenmiş cevher | 2601 12 00 |
| Pik demir | 7201 (7205'in bir kısmı da buraya girebilir) |
| FeMn, FeCr, FeNi | 7202 1, 7202 4, 7202 6 |
| DRI | 7203 |
| Ham çelik | 7206, 7207, 7218, 7224 |
| Demir veya çelik ürünleri | 7205 (pik demir kategorisine girmiyorsa), 7208–7217, 7219–7223, 7225–7229 ve 73 başlıklı Ek I kodları |
Dolaylı emisyon: Ek II'deki ürünlerde sayılmaz
Regülasyon 2023/956 md. 7(1)'e göre Ek II'de listelenen ürünlerde yalnızca direkt emisyon hesaplanır. Ek II, Ek I'deki demir-çelik kodlarının tamamını kapsar; tek istisna aglomere demir cevheridir (2601 12 00): bu kod Ek II'de olmadığı için dolaylı emisyonu da sayılır. Öncüller için ayrıca 2025/2547 Ek I nokta 3.1 geçerlidir: Ek II'deki bir karmaşık ürünün üretiminde Ek II'de olmayan bir öncül (örneğin sinterlenmiş cevher) kullanılıyorsa o öncülün dolaylı emisyonu ürünün hesabına girer. Elektrik tüketimini kendi iç yönetiminiz için tutmanız yine de yararlıdır.
Öncül malzemeler
Öncül, Ek I listesindeki herhangi bir malın üretim sürecine girdi olmasıdır (2025/2547 md. 1(7)). Yani yukarıdaki tablodaki bir malı başka bir mal için girdi olarak kullanıyorsanız (örneğin ham çelik ürünü için, pik demir ya da DRI) o girdi öncüldür. Düzenleme DRI için sinterlenmiş cevher ve hidrojenin "ilgili olabileceğini" ayrıca belirtir (Ek I nokta 3.14.1). Hurda (7204) Ek I'de yer almadığı için öncül sayılmaz; hurdayla giren karbon, kütle dengesi yöntemiyle hesaba katılır (nokta 3.15.2). Öncülü başka bir tesisten alıyorsanız, o tesisten veri istemeniz gerekir. Süreç için tedarikçi veri rehberine ve precursor rehberine bakın.
Alıcınıza hazır olması gereken veri
- Tesis, ürün ve CN kodu bilgisi
- Üretim rotası ve dönem bazlı üretim miktarı
- Direkt emisyon ve öncül malzeme katkısı (Ek II'deki ürünlerde dolaylı emisyon toplama eklenmez)
- Verinin dayanağı olan belgeler (ölçüm, sayaç, fatura kayıtları)
Bu veriyi düzenli tutmak, hem alıcınızın beyanını kolaylaştırır hem de doğrulayıcı incelemesini hızlandırır.
Mark-up: varsayılan değer pahalıdır
Varsayılan değer kullanılırsa demir-çelikte mark-up 2026'da %10, 2027'de %20, 2028'den itibaren %30'dur. Ölçülmüş ve doğrulanmış veri bu eki ortadan kaldırır. Hayali örnek: varsayılan değer 2,00 tCO2e/ton ise 2027'de 2,40 tCO2e/ton olarak hesaplanır; 100 ton için 40 tCO2e fark eder.
Sık sorulan sorular
Çeliğimin elektrik tüketimini beyana eklemeli miyim?
Regülasyon 2023/956 md. 7(1) ve Ek II'ye göre Ek II'deki demir-çelik ürünlerinde yalnızca direkt emisyon hesaba katılır (aglomere demir cevheri 2601 12 00 hariç). Ek II'de olmayan bir öncül kullanıyorsanız o öncülün dolaylı emisyonu hesaba girer (2025/2547 Ek I nokta 3.1).
EAF ile üretim varsayılan değerden avantajlı mı?
Varsayılan değerler ürün ve ülke bazında yayımlanır; gerçek veriniz varsayılandan düşükse ve doğrulanırsa avantajlı olabilir. Karşılaştırmak için kendi verinizi resmî değerle yan yana koymanız gerekir.
Hurdadan üretimde öncül var mı?
Hurda (7204) Ek I'de yer almadığı için öncül değildir. Hurdayla sürece giren karbon kütle dengesi yöntemiyle hesaba katılır (2025/2547 Ek I nokta 3.15.2). Hurda dışında Ek I kapsamında bir girdi (örneğin satın alınan pik demir) kullanıyorsanız o girdi öncüldür.
Resmî kaynaklar
İlgili rehberler
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; danışmanlık veya hukuki görüş değildir. Mevzuat zaman zaman değişir, karar vermeden önce yukarıdaki resmî kaynakları ve gerekirse bir gümrük/CBAM danışmanını kontrol edin.