Bu sayfada
Gerçek emisyon verisinin varsayılan değerin yerine kullanılabilmesi için akredite bir doğrulayıcının onayı gerekir. Bu rehber doğrulamanın nasıl işlediğini ve hangi belgelerin hazır olması gerektiğini özetliyor.
Kim doğrular?
Gerçek emisyon verisi kullanıldığında beyan edilen gömülü emisyonlar, Madde 8(1) uyarınca Madde 18'e göre akredite edilmiş bir doğrulayıcı tarafından doğrulanır. Delege Regülasyon 2025/2551 Madde 1(1), doğrulayıcıyı, doğrulama raporunun düzenlendiği anda CBAM için bir ulusal akreditasyon kuruluşunca (NAB) akredite edilmiş tüzel kişi olarak tanımlar. Çerçeve iki metinde yazılıdır: akreditasyon için Delege Regülasyon 2025/2551, doğrulama ilkeleri için Uygulama Regülasyonu 2025/2546. Ayrıntı: doğrulayıcı akreditasyonu ve CBAM Kaydı.
Türkiye'deki doğrulayıcılar
Bir Üye Devlette yerleşik olmayan bir başvuran, CBAM akreditasyonu veren herhangi bir Üye Devletin NAB'ına başvurur (2551 Madde 3(2)); yani doğrulayıcının AB'de kurulu olması şart değildir. Metin, üçüncü ülke akreditasyon kuruluşunun tanıdığı yeterlilik kanıtını yalnızca başvuruya eklenebilecek bir belge olarak anar (Madde 3(4)(g)); onun CBAM akreditasyonunun yerine geçtiğine dair bir hüküm görmedik (bu, metinden yaptığımız bir okumadır). Türkiye'deki ulusal sera gazı doğrulama sistemiyle ilişkisi için bkz. Türkiye mevzuatı ve CBAM.
Neyi doğrular?
Doğrulayıcı, işletmecinin emisyon raporunun eksiksiz olduğunu ve 2025/2547 Ek IV'ün gereklerini karşıladığını, işletmecinin tesisin izleme planına uygun hareket ettiğini ve rapordaki verilerin önemli yanlışlık içermediğini değerlendirir (2551 Ek II, 2.1.2). Süreçte fiziksel saha ziyareti de yer alır (Ek II, 2.13; ayrıntı için bkz. saha ziyareti ve önemlilik düzeyi).
Doğrulayıcı hangi belgeleri ister?
2551 Ek II, 2.3'e göre doğrulayıcı, stratejik analizden önce ve doğrulama sırasında işletmeciden şunları alır:
| Belge / bilgi | Dayanak |
|---|---|
| İzleme planının son sürümü (2025/2547 Ek II A.5'e uygun) | 2.3(a) |
| Tesisin, prosedürlerin ve süreçlerin izleme planı dışında tutulan güncel belgeleri veya akış şemaları | 2.3(b) |
| Son doğrulamadan bu yana tesiste ve izleme planında yapılan değişikliklerin kaydı | 2.3(c) |
| Varsa örnekleme planı (2025/2547 Ek II A.6) | 2.3(d) |
| Doğrulanacak emisyon raporu | 2.3(e) |
| Önceki dönemin emisyon raporu ve doğrulama raporu (aynı doğrulayıcı yapmadıysa) | 2.3(f) |
| Önceki dönem raporunda bildirilen uygunsuzlukların ve iyileştirme önerilerinin nasıl ele alındığı | 2.3(g) |
| Tesiste kullanılan ama üretilmeyen öncüllere ilişkin doğrulama raporları | 2.3(h) |
| Öncülün fiili üretim zamanı kullanıldıysa bunun kanıtı | 2.3(i) |
| Veri tabanları ve veri kaynakları hakkında bilgi | 2.3(m) |
Elektrikle ilgili ek belgeler de vardır (2.3(k) ve (l)); ayrıntı için elektrik ve dolaylı emisyon rehberine bakın.
Takvim
Akredite olan doğrulayıcı, akreditasyondan sonraki iki ay içinde, ancak 1 Eylül 2026'dan önce olmamak üzere CBAM Kaydı'na kayıt için başvurur (Madde 10a(1)). 1 Ocak 2027'den itibaren doğrulama raporu CBAM Kaydı'nda düzenlenir (2551 Ek II, 2.17.3). İlk yıllık beyan 30 Eylül 2027'ye kadar verilir; gerçek veri kullanılıyorsa doğrulama bundan önce tamamlanmış olmalıdır.
Hazırlık listesi
- Ölçüm, sayaç ve fatura kayıtlarını dönem bazında tek yerde toplayın.
- Verinin hangi faktör ve hangi formülle hesaplandığını kayıt altında tutun; değişikliklerin geçmişini silmeyin.
- Öncül tedarikçilerinden aldığınız verileri ve belgeleri, taleplerle birlikte saklayın.
- Doğrulayıcıya belge paylaşırken yalnızca gerekli kaydı ve belgeyi sınırlı süreyle paylaşın.
CarbHQ'da doğrulayıcıya, seçtiğiniz kapsamla sınırlı, salt okunur ve geri alınabilir bir bağlantı verebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Doğrulama her beyan için zorunlu mu?
Madde 8(1): gömülü emisyonlar gerçek emisyona dayanılarak belirlendiğinde doğrulama gerekir. Yalnızca varsayılan değer kullanan beyanlar için bu madde doğrulama aramaz; ancak varsayılan değere mark-up uygulanır.
Doğrulama ne kadar sürer, ne kadar tutar?
Resmî kaynaklarda bu konuda yayımlanmış genel bir süre veya ücret yoktur; doğrulayıcı kuruluşlardan teklif alın.
TÜRKAK akreditasyonu yeterli mi?
2551 sayılı Delege Regülasyon CBAM akreditasyonunu bir Üye Devletin ulusal akreditasyon kuruluşuna bağlar; üçüncü ülke akreditasyonunun yerine geçtiğine dair bir hüküm görmedik. Doğrulayıcınızın CBAM kapsamında hangi NAB'dan akredite olduğunu ve CBAM Kaydı'ndaki kaydını sorun.
Resmî kaynaklar
İlgili rehberler
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; danışmanlık veya hukuki görüş değildir. Mevzuat zaman zaman değişir, karar vermeden önce yukarıdaki resmî kaynakları ve gerekirse bir gümrük/CBAM danışmanını kontrol edin.