Türkiye Mevzuatı ve CBAM (SKDM): İklim Kanunu, TR ETS ve Doğrulama — Ne Var, Ne Yok?

Önce ayrım: iki ayrı hukuk düzeni

AB tarafı: CBAM, Regülasyon (AB) 2023/956 ile kuruldu; sertifika yükümlülüğü AB'deki yetkilendirilmiş CBAM beyan sahibine aittir. Türkiye'deki üretici (işletmeci), AB'ye mal satarken gömülü emisyon verisini sağlar ve istenirse doğrulatır; bu hükümler AB metinlerinde, ilgili rehberlerde anlatılmıştır.

Türkiye tarafı: Aşağıdaki bölümler, yalnızca resmi Türk kaynaklarında doğrulayabildiğimiz bilgileri içerir. Bu bilgilerin hiçbiri AB hükmü değildir ve AB yükümlülüklerinin yerine geçmez.

İklim Kanunu (Kanun No. 7552, kabul 2/7/2025)

• Madde 2 (tanımlar): Kanun, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nı (SKDM) "gümrük bölgesinde, ithal edilen malların sera gazı emisyonlarının yönetimi mekanizması" olarak ve Emisyon Ticaret Sistemi'ni (ETS) üst sınır ilkesine dayalı, tahsisatların alınıp satılmasıyla emisyon azaltımını teşvik eden bir piyasa temelli mekanizma olarak tanımlar.
• Madde 8(1)(ç): Türkiye Gümrük Bölgesinde ithal edilen malların gömülü sera gazı emisyonlarını ele almak için bir SKDM kurulabilir; SKDM'ye ilişkin raporlama, kapsam, içerik, usul ve esaslar ilgili bakanlıklarla koordineli olarak Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenir. Yani kanun, ithalat yönlü ve Türkiye gümrük bölgesine giren mallar için bir mekanizmaya yetki verir; yetki "kurulabilir" biçimindedir ve ayrıntıyı Ticaret Bakanlığına bırakır. Bu, Türk ihracatçının AB'ye ihracatına bir yükümlülük getiren bir hüküm değildir (bu bir okumadır).
• Madde 9 (ETS): ETS kapsamında doğrudan sera gazı emisyonuna neden olan faaliyetleri yürüten işletmeler sera gazı emisyon izni almak zorundadır; ETS kapsamındaki işletmeler, doğrulanmış yıllık emisyon değerine karşılık gelecek şekilde yıllık tahsisat teslimi yapmak zorundadır; ücretsiz tahsisatlar tarihsel emisyon verileri veya kıyaslama değerleri oranında sağlanabilir.
• Madde 14: Kanundaki yükümlülüklerin ihlali için idari para cezaları düzenlenmiştir (emisyon raporunun süresinde sunulmaması, izinsiz faaliyet, tahsisatın teslim edilmemesi gibi). Bu rehberde tutar yazmıyoruz; güncel tutarlar için kanun metnine bakın.
• Geçici Madde 1 (pilot dönem): Pilot dönemde Kanunda belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezaları %80 oranında indirilerek uygulanır.

TR ETS ve pilot uygulama (iklim.gov.tr duyuruları)

• Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği: İklim Değişikliği Başkanlığı'nın 27 Ağustos 2026 tarihli haberine göre yönetmelik yayımlanmıştır; 42 madde, 6 geçici madde ve 7 ekten oluşur. Haber; sistemin kapsamı, emisyon üst limiti, sera gazı emisyon izni, tahsisatların dağıtımı, geçerliliği ve teslimi, piyasa esneklik mekanizmaları, piyasa istikrar rezervi, yükümlülükler mekanizması ve izleme, raporlama ve doğrulamaya ilişkin hükümlerin yer aldığını ve yönetmeliğin mevcut "Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik" ile birleştirilerek AB ETS ile uyumlu bir yapı oluşturulduğunu belirtir.
• KPK/2026/1 duyurusu (3 Eylül 2026): Pilot uygulama 2026 ve 2027 emisyonlarını kapsayan iki yıllık dönemdir. Kapsanan sektörler: elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre; kapsanan tesisler: B ve C kategorisindeki tesisler. 2026 sistem yılı yalnızca raporlama yükümlülüğüne tabidir; 2027 sistem yılında fiyat mekanizması başlatılır. Ücretsiz tahsisat, kıyaslama yöntemine göre %100 oranındadır. Ana faaliyeti pilot sektörlerin dışında olan elektrik üretim tesisleri ile doğal gaz ve petrol boru hatlarına ait basınç dengeleme üniteleri kapsam dışıdır.

Bu iki bilgi, Türkiye'nin kendi karbon fiyatlandırma sistemini kurduğunu gösterir. AB açısından önemli yan etki: üretim ülkesinde ödenen bir karbon fiyatı, AB'de belirli şartlarla indirim konusu olabilir (Reg. 2023/956 Madde 9; ayrıntı için 'Ödenen karbon fiyatı' rehberine bakın). TR ETS'de 2026 yalnızca raporlama yılı olduğundan ve fiyat mekanizması 2027'de başlayacağından, 2026 emisyonları için fiilen ödenmiş bir karbon fiyatından söz edilemeyebilir; bu bir okumadır ve kendi durumunuzda ödenecek bedeli ancak yetkili makam ve belgeleriniz netleştirir. AB'nin ödenen karbon fiyatını nasıl kabul edeceğine dair kuralları Madde 9(1)–(4)'tedir.

Ulusal izleme ve doğrulama mevzuatı

"Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik" (Resmî Gazete 17 Mayıs 2014, sayı 29003) özgün metninde, kapsamdaki tesisler için bir izleme planı yükümlülüğünü (Madde 6) ve doğrulayıcı kuruluşların TS EN ISO 14065'e göre akredite olmasını, akreditasyonun TÜRKAK tarafından yapılmasını (Madde 11(2)–(3)) düzenler. Bu bilgi, iklim.gov.tr'de yayımlanmış özgün metinden alınmıştır; yukarıda anılan yeni ETS Yönetmeliği ile birleştirme nedeniyle yürürlükteki güncel hali farklı olabilir ve bunu doğrulayamadık.

AB CBAM akreditasyonu ile farkı: AB tarafında CBAM doğrulayıcısı, bir Üye Devletin ulusal akreditasyon kuruluşu tarafından CBAM amacıyla akredite edilmiş tüzel kişidir; uyumlaştırılmış standart EN ISO/IEC 17029:2019'dur ve üçüncü ülkede yerleşik başvurucu, CBAM akreditasyonu veren herhangi bir Üye Devletin kuruluşuna başvurur (2025/2551 Madde 1(1), 3(2), Ek II 1.5.1; ayrıntı için 'CBAM doğrulayıcısı akreditasyonu' rehberine bakın). AB metni, Türkiye'deki ulusal akreditasyonun veya ISO 14065 temelli akreditasyonun bunun yerine geçeceğine dair bir hüküm içermez (bu bir okumadır). Dolayısıyla Türkiye'de ulusal izleme-doğrulama yapılmış olması, AB'nin CBAM'ı için doğrulama yapılmış sayılacağı anlamına gelmez; hangi doğrulayıcının kabul edileceğini alıcınız ve doğrulayıcınızla netleştirin.

Doğrulayamadıklarımız

• Türk ihracatçıya doğrudan CBAM yükümlülüğü getiren bağlayıcı bir Türk düzenlemesi: araştırdığımız resmi kaynaklarda bulamadık. Bu, "yoktur" anlamına gelmez; yalnızca bulamadığımız anlamına gelir.
• Ticaret Bakanlığı'nın SKDM sayfaları: erişim kısıtı nedeniyle okunamadı; Bakanlığın Madde 8(1)(ç) uyarınca çıkardığı bir düzenleme olup olmadığını doğrulayamadık.
• TR ETS Yönetmeliği'nin Resmî Gazete tarihi ve sayısı ile maddelerinin tam metni: yalnızca İklim Değişikliği Başkanlığı'nın haberindeki özet bilgiyi (42 madde, 6 geçici madde, 7 ek) doğrulayabildik.
• Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik'in güncel birleştirilmiş hali ve doğrulayıcı akreditasyonuna ilişkin güncel tebliğlerin içeriği.
• TÜRKAK'ın CBAM'a özgü bir akreditasyon programı olup olmadığı.
• KVKK'nın ihracatçının tedarikçi veri paylaşımına etkisi: bu rehberde incelenmedi.
• Türkiye'de ayrı bir karbon vergisi: bulunamadı.

Ne yapmalı?

AB'ye ihracat için asıl takip edeceğiniz metinler, bu sitedeki AB temelli rehberlerdir. Türk mevzuatı bakımından üç şey öneriyoruz (bunlar bir okumadır, hukuki görüş değildir): (1) tesisiniz TR ETS pilot kapsamındaysa (elektrik, çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre; B ve C kategorisi), 2026 raporlama yükümlülüğünüzü ve 2027 fiyat mekanizmasını İklim Değişikliği Başkanlığı duyurularından takip edin; (2) ulusal izleme verinizi ve AB'ye bildireceğiniz gömülü emisyon verinizi aynı ölçüm altyapısından üretmeye çalışın ama iki ayrı mevzuata göre ayrı ayrı sorgulayın; (3) AB doğrulaması için akreditasyon belgesini doğrulayıcınızdan isteyin.

Bu rehber hukuki danışmanlık değildir. Türk mevzuatı bilgileri 5–6 Ekim 2026'da belirtilen resmi sayfalardan okunmuştur; mevzuat hızla değişebilir, kararlarınızdan önce güncel metni kontrol edin.

Kaynak sürümü notu: Bu rehberde 2023/956 maddelerine yapılan atıflar, Resmî Gazete'deki 16.5.2023 tarihli ilk metin ile Regülasyon (AB) 2025/2083'ün (OJ L, 17.10.2025) getirdiği değişikliklerin birlikte okunmasına dayanır. Birleştirilmiş (konsolide) metin elimizde olmadığı için, sonraki başka değişiklikler olabilir; kesin hüküm için yürürlükteki birleştirilmiş metne bakın.