Bu sayfada
İthalatçı, ürünün gömülü emisyonunu doğrulanmış gerçek veriyle ya da AB'nin yayımladığı varsayılan değerlerle belirleyebilir. İkisi arasındaki fark, sertifika maliyetine doğrudan yansır.
İki yol, iki sonuç
| Gerçek (ölçülmüş) veri | Varsayılan değer | |
|---|---|---|
| Kaynak | Üreticinin tesisinde izlenen ve raporlanan veri | AB'nin Uygulama Regülasyonu 2025/2621 ile yayımladığı değerler |
| Doğrulama | Akredite doğrulayıcı tarafından doğrulanması gerekir (md. 8(1)) | md. 8(1), doğrulama yükümlülüğünü gerçek emisyona dayanan beyanlar için tanımlar |
| Mark-up | Uygulanmaz | Uygulanır (sektöre ve yıla göre) |
| Genel etki | Verimli üreticiye avantaj sağlar | Ülke ortalamasına ek bir pay koyar |
Varsayılan değer ne zaman kullanılır?
Regülasyon 2023/956 md. 7(2) (2025/2083 ile değişik metin), elektrik dışındaki mallar için gömülü emisyonun iki yoldan biriyle belirlenebileceğini söyler: (a) Ek IV nokta 2 ve 3'teki yöntemlerle gerçek emisyona göre ya da (b) Ek IV nokta 4.1'deki yönteme göre varsayılan değerlere başvurarak. Yani varsayılan değer, düzenlemenin tanıdığı bir yoldur. Öncüllerde ise tedarikçiden eksik veya sonuçsuz veri alınan miktarlar için varsayılan değerler kullanılır; aynı üretim sürecinde bazı öncüllerde gerçek, bazılarında varsayılan değer de kullanılabilir (2025/2547 Ek II, A.1 nokta 2 ve bölüm E nokta 3). Gerçek veriye dayanan beyanların akredite bir doğrulayıcı tarafından doğrulanması gerekir (md. 8(1)); Ek III nokta 1'de sayılmayan üçüncü ülkelerden alınan öncül verisi için doğrulama raporu şarttır (2025/2547 Ek II, A.1 nokta 4).
Mark-up oranları
| Sektör | 2026 | 2027 | 2028 ve sonrası |
|---|---|---|---|
| Çimento, demir-çelik, alüminyum, hidrojen | %10 | %20 | %30 |
| Gübre | %1 | %1 | %1 |
Kaynak: Uygulama Regülasyonu (AB) 2025/2621 Ek I giriş metni, 2026/1740 ile düzeltilmiş hali. Mark-up, varsayılan değer tablosundaki "toplam emisyon" sütununa uygulanır.
Hayali hesap örneği
Bir çelik ürünü için varsayılan değerin 2,00 tCO2e/ton, üreticinin doğrulanmış gerçek değerinin ise 1,70 tCO2e/ton olduğunu varsayalım (rakamlar hayalidir). Alıcı 100 ton ithal ediyor.
| Yöntem | Ton başına | 100 ton için toplam |
|---|---|---|
| Gerçek veri | 1,70 | 170 tCO2e |
| Varsayılan, 2026 (+%10) | 2,20 | 220 tCO2e |
| Varsayılan, 2027 (+%20) | 2,40 | 240 tCO2e |
| Varsayılan, 2028+ (+%30) | 2,60 | 260 tCO2e |
Son çeyrek fiyatı olarak €82,32 (Q3 2026) alınırsa, 2026 varsayılan yöntemi ile gerçek veri arasındaki 50 tCO2e'lik fark kabaca 50 × 82,32 = 4.116 € eder. Aynı fark 2027 mark-up'ıyla 70 tCO2e'ye çıkar (yaklaşık 5.762 €). Bu hesap yalnızca büyüklük fikri verir: serbest tahsis ayarlaması, gerçek sertifika fiyatı ve diğer kalemler dikkate alınmamıştır.
Ne yapmalı?
- Alıcınızdan hangi yöntemi kullanacağını ve hangi tarihe kadar verinize ihtiyaç duyacağını öğrenin.
- Verinizi dönem dönem, dayanak belgeleriyle birlikte kaydedin; doğrulayıcı bu belgelere bakar.
- Kendi verinizi resmî varsayılan değerle yan yana koyun; gerçek değeriniz belirgin biçimde düşükse doğrulama maliyetine değer olabilir.
Sık sorulan sorular
Varsayılan değer kullanmak yasak mı?
Hayır. Regülasyon 2023/956 md. 7(2), varsayılan değere göre belirlemeyi gerçek emisyona göre belirlemenin yanında bir yol olarak tanır; varsayılan değerlere mark-up eklendiği için sonuç genellikle daha yüksektir.
Gerçek veri her zaman daha düşük mü çıkar?
Hayır. Tesisiniz ortalamadan daha fazla emisyon yapıyorsa gerçek değer varsayılandan yüksek olabilir; mark-up'ın amacı bunu önceden telafi etmektir. Karşılaştırmayı kendi verinizle yapın.
Gerçek veri için doğrulama zorunlu mu?
Evet. Regülasyon 2023/956 md. 8(1) (2025/2083 ile değişik): gömülü emisyon gerçek emisyona göre belirleniyorsa beyan edilen toplam emisyon akredite bir doğrulayıcı tarafından doğrulanır. Ayrıntı: doğrulama rehberi.
Resmî kaynaklar
- Regülasyon (AB) 2023/956 (CBAM), EUR-Lex
- Regülasyon (AB) 2025/2083 (2023/956'yı değiştiren sadeleştirme regülasyonu), EUR-Lex
- Uygulama Regülasyonu (AB) 2025/2547 (gömülü emisyon hesaplama yöntemi), EUR-Lex
- Uygulama Regülasyonu (AB) 2025/2621 (varsayılan değerler), EUR-Lex
- Uygulama Regülasyonu (AB) 2026/1740 (2025/2621'in düzeltilmesi), EUR-Lex
- AB Komisyonu: yayımlanan CBAM sertifika fiyatı (fiyatı Reg. 2023/956 md. 21 yöntemiyle Komisyon yayımlar; yönetmelik metni değil, veri yayınıdır)
İlgili rehberler
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; danışmanlık veya hukuki görüş değildir. Mevzuat zaman zaman değişir, karar vermeden önce yukarıdaki resmî kaynakları ve gerekirse bir gümrük/CBAM danışmanını kontrol edin.