Bu sayfada
- Ne zaman varsayılan değer kullanılır? (Madde 7(2))
- Varsayılan değerler nasıl belirlenir? (Ek IV nokta 4)
- Ülke ortalaması + ek pay (Ek IV nokta 4.1, 2025/2083 ile yeniden yazıldı)
- Uygulamadaki karşılığı: 2025/2621
- Bölgeye özgü uyarlama (Ek IV nokta 7, ikinci paragraf)
- Varsayılan değer kullanmanın diğer maddelerdeki sonuçları
- Bu üretici için ne anlama gelir?
Varsayılan değer 'dünya ortalaması' değildir; ihracatçı ülkenin ortalama emisyon yoğunluğunun, ek payla artırılmış halidir. Bu rehber, Ek IV'ün varsayılan değerlere ilişkin noktalarını, 2025/2083'ün bu noktalarda yaptığı değişiklikleri ve varsayılan değer kullanımının başka maddelerdeki sonuçlarını anlatır.
Ne zaman varsayılan değer kullanılır? (Madde 7(2))
2025/2083 ile değiştirilen Madde 7(2): Elektrik dışındaki mallardaki gömülü emisyonlar (a) gerçek emisyonlara dayanarak, Ek IV'ün 2 ve 3 numaralı noktalarındaki yöntemlerle; veya (b) varsayılan değerlere atıfla, Ek IV nokta 4.1'deki yöntemlerle belirlenir. Gerçek emisyonlara dayanılırsa, toplam gömülü emisyon akredite bir doğrulayıcı tarafından doğrulanır (Madde 8(1)).
Varsayılan değerler nasıl belirlenir? (Ek IV nokta 4)
- Varsayılan değerleri belirlerken yalnızca gerçek değerler kullanılır; gerçek veri yoksa literatür değerleri kullanılabilir.
- Değerler, mevcut en iyi verilere dayanır; bu veriler güvenilir ve kamuya açık bilgiye dayanmalıdır.
- Değerler, Madde 7(7) uyarınca çıkarılan uygulama tasarrufları aracılığıyla, bir üçüncü ülke veya ülke grubunun sağladığı bilgi dahil en güncel ve güvenilir bilgilere göre periyodik olarak gözden geçirilir.
Ülke ortalaması + ek pay (Ek IV nokta 4.1, 2025/2083 ile yeniden yazıldı)
Varsayılan değerler, her ihracatçı ülkenin ve Ek I'deki (elektrik dışında) her malın ortalama emisyon yoğunluğu esas alınarak, orantılı biçimde tasarlanmış bir ek payla (mark-up) artırılarak belirlenir. Ek pay, Madde 7(7) uygulama tasarruflarında belirlenir ve CBAM'ın çevresel bütünlüğünü sağlayacak uygun seviyede olur; geçiş dönemindeki bilgiyi de içeren en güncel ve güvenilir bilgiye dayanır.
Ülke için güvenilir veri yoksa: Bir mal türü için ihracatçı ülkeye ait güvenilir veri kullanılamıyorsa, değer, o mal türü için güvenilir verisi bulunan en yüksek emisyon yoğunluklu 10 ihracatçı ülkenin ortalama emisyon yoğunluğuna dayanır.
2025/2083 ile ne değişti? İlk metinde (16.5.2023) nokta 4.1 şöyleydi: gerçek emisyon yeterince belirlenemediğinde varsayılan değerler kullanılır; güvenilir ülke verisi yoksa değer, o mal için "X %" en kötü performanslı AB ETS tesisinin ortalama emisyon yoğunluğuna dayanır ve X'in değeri uygulama tasarruflarında belirlenir. 2025/2083, bu geri dönüş kuralını "güvenilir verisi olan en yüksek yoğunluklu 10 ihracatçı ülkenin ortalaması" ile değiştirdi ve ilk cümleyi çıkardı. Nokta 4'ten de, Komisyon'un atık gaz ve süreç girdisi olarak kullanılan sera gazı düzeltmesi için kılavuz yayımlamasına dair cümle çıkarıldı.
Uygulamadaki karşılığı: 2025/2621
Uygulama Regülasyonu 2025/2621 gerekçelerine göre varsayılan değerler, çevresel hedefi zedelememek için ihtiyatlı bir yaklaşımla belirlenmiştir: gömülü emisyonun varsayılan değerlerle olduğundan az gösterilmemesi gerekir (gerekçe 3). Ek pay, tek bir tesisin ülke ortalamasından yüksek emisyon düzeyine sahip olma ihtimalini hesaba katar; üçüncü ülke tesislerinin verisinin kalitesini doğrulamak zor olduğundan, ek pay AB tesislerinin AB ortalamasına göre mevcut sapmalarına dayanır (gerekçe 4). Ek pay kademeli olarak devreye girer (gerekçe 5): ek tablolarda 2026, 2027 ve 2028 ve sonrası için ayrı sütunlar vardır ve başlıkları %10, %20, %30 ek pay gösterir; gübre için ek pay %1'dir (gerekçe 6). Metin, değerlerin ve ek payların en geç Aralık 2027'de gözden geçirileceğini söyler (gerekçe 11).
Güncel değerlerin kendisi ve hangi ürünün hangi sütunu kullandığı için 'Varsayılan değerler 2026' rehberine bakın.
Bölgeye özgü uyarlama (Ek IV nokta 7, ikinci paragraf)
2025/2083 ile değiştirilen metin: Üçüncü bir ülkede, ülke grubunda veya ülkenin bir bölgesinde üretilen mallar için beyan sahipleri, güvenilir verilerle, bölgeye özgü alternatif uyarlamaların Komisyon'un belirlediği varsayılan değerlerden düşük olduğunu gösterebilirlerse, bu bölgeye özgü uyarlamalar kullanılabilir. (İlk metinde "menşeli" mallar deniyordu, değişiklik ifadeyi "üretilen" olarak değiştirdi.) Ayrıntı için 'Alternatif varsayılan değer talebi' rehberine bakın.
Varsayılan değer kullanmanın diğer maddelerdeki sonuçları
| Madde | Sonuç |
|---|---|
| Madde 9(4) | Gömülü emisyon varsayılan değerlerle belirleniyorsa, üçüncü ülkede ödenen karbon fiyatı indirimi yalnızca yıllık varsayılan karbon fiyatlarına atıfla talep edilebilir. |
| Madde 22(2)(a) | Çeyreklik sertifika tutma yükümlülüğü, Ek IV varsayılan değerleriyle ve nokta 4.1'deki ek pay olmadan hesaplanabilir. |
| Madde 26(4a) | Ceza hesaplanırken teslim edilmesi gereken sertifika sayısı, net kütle ve Ek IV varsayılan değerleri ile serbest tahsis ayarlaması dikkate alınarak belirlenir. |
| Madde 17(7a) | Statü reddedilirse 1 Ocak 2026'dan karar tarihine kadar ithal edilen mallardaki gömülü emisyon varsayılan değerlerle belirlenir. |
| 2025/2620 Madde 3 | Emisyon varsayılan değerle bildirilmişse serbest tahsis ayarlaması da varsayılan benchmark ile hesaplanır. |
Bu üretici için ne anlama gelir?
Varsayılan değer, tesisinizin gerçek emisyonu hakkında bir iddia değil, ülkeniz için belirlenmiş bir değerdir; ek pay nedeniyle gerçek ortalama bir tesisin değerinden yüksektir. Gerçek veriye geçmek, doğrulama maliyetini beraberinde getirir; ek pay kademeli arttığı için gerçek verinin getirisi de yıllar içinde artabilir (bu bir yorumdur; kararınızı kendi sayılarınızla verin). Hesaplayıcıda her iki yolu da yan yana deneyebilirsiniz.
Kaynak sürümü notu: Bu rehberde 2023/956 maddelerine yapılan atıflar, Resmî Gazete'deki 16.5.2023 tarihli ilk metin ile Regülasyon (AB) 2025/2083'ün (OJ L, 17.10.2025) getirdiği değişikliklerin birlikte okunmasına dayanır. Birleştirilmiş (konsolide) metin elimizde olmadığı için, sonraki başka değişiklikler olabilir; kesin hüküm için yürürlükteki birleştirilmiş metne bakın.
Sık sorulan sorular
Varsayılan değer dünya ortalaması mıdır?
Hayır. Ek IV nokta 4.1: ihracatçı ülkenin ortalama emisyon yoğunluğu, orantılı bir ek payla artırılmış hali; güvenilir ülke verisi yoksa en yüksek yoğunluklu 10 ihracatçı ülkenin ortalaması.
Ek pay ne kadar?
2025/2621 tablolarının sütun başlıklarına göre %10 (2026), %20 (2027), %30 (2028 ve sonrası); gübrede %1.
2025/2083 ne değiştirdi?
Güvenilir veri yoksa 'X % en kötü AB ETS tesisi' kuralı, 'en yüksek yoğunluklu 10 ihracatçı ülke' kuralıyla değişti (Ek IV nokta 4.1).
Bölgeye özgü değer kullanılabilir mi?
Evet, güvenilir verilerle Komisyon'un değerinden düşük olduğu gösterilirse (Ek IV nokta 7).
Resmî kaynaklar
İlgili rehberler
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; danışmanlık veya hukuki görüş değildir. Mevzuat zaman zaman değişir, karar vermeden önce yukarıdaki resmî kaynakları ve gerekirse bir gümrük/CBAM danışmanını kontrol edin.