Bu sayfada
Doğrulama raporu, tesisin operatör emisyon raporunun 'tamam' veya 'yetersiz' çıktığı belgedir ve beyan sahibinin CBAM beyanına eklenir. Bu rehber, raporda hangi başlıkların bulunduğunu, hangi görüş türlerinin mümkün olduğunu ve raporun nasıl düzenlendiğini AB metninden anlatır.
Format (2025/2546 Madde 6)
Doğrulama raporu, Komisyon'un CBAM Kaydı üzerinden sunduğu elektronik şablona göre hazırlanır. Şablon en az Ek'te listelenen bilgileri içerir. Gerekçe (2546 gerekçe 7): raporların hazırlanmasını, sunulmasını, okunabilirliğini ve incelenmesini kolaylaştırmak için tek bir elektronik şablon kullanılır; rapor, 2023/956 Madde 6 uyarınca CBAM beyanının sunulması ve Madde 19(2) uyarınca incelenmesi için gereken bilgiyi içerir.
Şablonun ana başlıkları (2546 Ek)
| Bölüm | İçerik |
|---|---|
| 1.1 | Operatör ve tesis kimliği: operatör adı, kurumsal/faaliyet kayıt numarası, İngilizce tam adres; tesis adı, CBAM Kaydı'ndaki benzersiz tesis kimliği, UN/LOCODE, İngilizce adres ve altı ondalıklı enlem-boylam |
| 1.2 | Raporun benzersiz kimliği ve raporlama dönemi |
| 1.3 | Doğrulayıcı kimliği: ad, adres, akreditasyon numarası, akreditasyon kuruluşu ve ülkesi, akreditasyon bitiş tarihi, CBAM bakımından ilgili akreditasyon kapsamı |
| 2.1 | Doğrulama ekibi: ekip lideri, CBAM baş denetçisi, denetçiler ve teknik uzmanlar; saha ziyaretine katılanlar |
| 2.2 | Fiziksel ve sanal saha ziyaretlerinin ayrıntıları; sanal ziyaretin veya vazgeçmenin gerekçesi |
| 2.3 | Doğrulama çalışmasının dayanağı: amaçlar, kapsam, gereken akreditasyon kapsamı, izleme planının tarihi ve sürümü, ölçütler, uygulanan önemlilik düzeyleri |
| 2.4 | Tesis ve veri doğrulaması: izleme planı özeti (üretim süreçleri ve rotaları, sıfır oranlı yakıtlar, ölçülebilir ısı, atık gazlar, CO2 yakalama) ve doğrulanan verilerin derlemesi (toplam doğrudan emisyon, dolaylı emisyon, her CN kodu için miktarlar, özgül doğrudan ve dolaylı gömülü emisyon, özgül gömülü serbest tahsis, kullanılan CBAM benchmark'larının teyidi) |
| 2.5 | Öncüllerin veri doğrulaması: varsayılan değer kullanılan öncüller (CN kodu, ad, menşe ülke, varsayılan değer) ve gerçek değer kullanılan öncüller (ad, menşe, raporlama dönemi, özgül gömülü emisyon, öncülü üreten operatör ve tesis, öncülü doğrulayan doğrulayıcı ve akreditasyon bilgisi); birden çok tesisten gelen öncüller için hesaplanan değer |
| 2.6 | Doğrulama beyanı: makul güvence sonucu; bulunan ve düzeltilen önemli yanlışlıklar ve uygunsuzluklar; düzeltilmeyen kalanlar ve önemli olup olmadıkları; iyileştirme önerileri; tarih ve yetkili kişinin imzası |
| 3, 4 | Ekler: operatörün özet emisyon raporu (2025/2547 Ek IV uyarınca); elektrik için beyan sahibine özgü ek |
Dört görüş türü (2025/2551 Ek II 2.17.2)
- Tatmin edici: rapor, yalnızca önemli yanlışlıklardan arınmışsa bu şekilde doğrulanabilir.
- Tatmin edici değil — düzeltilmemiş önemli yanlışlık/uygunsuzluk: operatör raporunda, rapor düzenlenmeden önce düzeltilmemiş önemli yanlışlıklar veya uygunsuzluklar varsa.
- Tatmin edici değil — yetersiz açıklık: uygunsuzluklar, tek başına veya diğerleriyle birleşince, doğrulayıcının raporun önemli yanlışlıklardan arınmış olduğunu makul güvenceyle söylemesini engelleyecek kadar belirsizlik yaratıyorsa.
- Tatmin edici değil — kapsam sınırlaması: doğrulama kapsamı çok sınırlıysa ve doğrulayıcı makul güvenceli bir görüş için yeterli kanıt elde edemediyse. Kapsamın çok sınırlı sayılacağı durumlar (2.18): eksik veri nedeniyle gereken kanıtın elde edilememesi; izleme planının sonuca varmak için yeterli kapsam veya açıklık sağlamaması; operatörün yeterli bilgiyi sunmaması.
Hatalar bulunursa (2.14)
Doğrulayıcı, doğrulama sırasında yanlışlık, uygunsuzluk veya 2025/2547 ya da 2025/2620'ye uyumsuzluk bulursa operatörü gecikmeksizin bilgilendirir ve düzeltmesini ister. Operatörün düzelttikleri iç dokümantasyonda çözülmüş olarak işaretlenir (2.14.1). Düzeltilmeyenler için, rapordan önce operatörden ana nedenleri ve düzeltmeme gerekçesini açıklamasını ister; düzeltilmeyen yanlışlıkların, tek başına veya birleşince, her mal için raporlanan toplam özgül gömülü emisyon veya toplam özgül serbest tahsis üzerinde etkisi olup olmadığını ve önemini boyut, nitelik ve koşullara göre değerlendirir (2.14.2). Önceki raporlama dönemindeki uygunsuzlukların düzeltilip düzeltilmediği de raporda belirtilir; düzeltilmemişse bunun yanlışlık riskini artırıp artırmadığı değerlendirilir (2.19).
Bağımsız gözden geçirme ve imza (2.15)
Rapor düzenlenmeden önce doğrulayıcı, iç doğrulama dokümantasyonunu ve raporu, doğrulama ekibinin parçası olmayan ve gözden geçirilen faaliyetlerin hiçbirini yürütmemiş bağımsız bir gözden geçiriciye sunar. Gözden geçirme, doğrulama sürecinin tamamını kapsar ve kanıtın makul güvenceli rapor için yeterli olup olmadığını da değerlendirir. Rapor, bağımsız gözden geçiricinin sonuçlarına ve iç dokümantasyondaki kanıtlara dayanılarak, doğrulayıcı tarafından yetkilendirilmiş kişi tarafından onaylanır (authenticate).
Raporun düzenlenmesi (2.17.3) ve iç dokümantasyona erişim (2.16.2)
- 1 Ocak 2027'den itibaren doğrulayıcı raporu CBAM Kaydı'nda düzenler. Operatör CBAM Kaydı'na (Madde 10) kayıtlıysa rapor operatöre kayıt üzerinden iletilir; kayıtlı değilse doğrulayıcı raporu özgün standart yazılım biçiminde başka yollarla iletir ve ayrıca yaygın kabul gören standart elektronik biçimde, yalnızca bilgi amaçlı bir kopya verir.
- Aynı tesis için aynı raporlama dönemini kapsayan bir rapor zaten varsa, ikinci bir rapor düzenlenmez. Operatörün talebi üzerine, doğrulayıcı düzenlediği raporun revize edilmiş bir sürümünü düzenleyebilir.
- Doğrulayıcı raporu İngilizce tamamlar.
- Operatör Madde 10 uyarınca kayıtlıysa, doğrulayıcı Komisyon ve yetkili makamlara, talep üzerine, iç doğrulama dokümantasyonuna ve ilgili bilgiye talepten sonraki 30 takvim günü içinde, aksi istenmedikçe CBAM Kaydı üzerinden erişim sağlar (2.16.2). İç dokümantasyon, CBAM beyanlarının incelenmesine imkân verecek süre boyunca saklanır (2.16.1).
İyileştirme önerileri (2.20)
Doğrulayıcı iyileştirme alanları belirlerse raporda öneride bulunur (risk değerlendirmesi, veri akışı ve kontrol faaliyetleri, prosedürler, izleme ve raporlamada belirsizliğin azaltılması). Öneri verirken tarafsız kalır; izleme ve raporlama sürecinin bölümlerini kendisi geliştirerek tarafsızlığını tehlikeye atmaz. Bir sonraki yıl, önerilerin uygulanıp uygulanmadığını kontrol eder.
Bu üretici için ne anlama gelir?
Raporun kapsamını ve görüş türünü başından bilmek, doğrulama takvimini planlamayı kolaylaştırır: izleme planınızın eksiksiz olması (görüş 4), verinin düzeltilebilir olması (görüş 2) ve kontrol sisteminizin yeterince açık olması (görüş 3) doğrudan görüşü etkiler. Rapor İngilizce ve tek bir tesis ile dönem için düzenlendiğinden, tesis ve dönem bazında ayrı kayıtlar tutmak işinizi kolaylaştırır (bu bir yorumdur).
Bu rehber Delege Regülasyon (AB) 2025/2551 (22.12.2025'te Resmî Gazete'de yayımlandı, 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanır) ve Uygulama Regülasyonu (AB) 2025/2546 metinlerine dayanır. Bölüm ve madde numaraları paragraf içinde verilmiştir; kendi durumunuz için kaynak metni ve doğrulayıcınızın talimatını kontrol edin.
Sık sorulan sorular
Doğrulama raporu hangi dilde düzenlenir?
İngilizce (2025/2551 Ek II 2.17.3).
Rapor nerede düzenlenir?
1 Ocak 2027'den itibaren CBAM Kaydı'nda (Ek II 2.17.3).
Kaç tür görüş vardır?
Bir 'tatmin edici' ve üç 'tatmin edici değil' görüş (Ek II 2.17.2).
Raporu kim gözden geçirir?
Doğrulama ekibinin parçası olmayan bağımsız gözden geçirici (Ek II 2.15.1); rapor, doğrulayıcının yetkilendirdiği kişi tarafından onaylanır (2.15.2).
Resmî kaynaklar
İlgili rehberler
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; danışmanlık veya hukuki görüş değildir. Mevzuat zaman zaman değişir, karar vermeden önce yukarıdaki resmî kaynakları ve gerekirse bir gümrük/CBAM danışmanını kontrol edin.