Elektrik ve Dolaylı Emisyon: Gerçek Değeri Hangi Kanıtlarla Kullanabilirsiniz?

Dolaylı emisyon hangi ürünlerde hesaba girer?

2025/2547 Madde 3(2): sistem sınırları doğrudan emisyonları, 2023/956 Ek II'de listelenmeyen ürünler için dolaylı emisyonları ve öncüllerin gömülü emisyonunu kapsar. Madde 9(1) de aynı ayrımı yapar. Ek II'deki ürünler için yalnızca doğrudan emisyon hesaplanır. Ürününüzün Ek II'de olup olmadığını emisyon hesaplama rehberinden ve CarbHQ'nun kapsam kontrolünden öğrenebilirsiniz.

Elektrik birden fazla kaynaktan geliyorsa

• Varsayılan kural (Madde 9(1)): gerçek değer bildirilen ürünlerde dolaylı emisyon, her elektrik kaynağının emisyon faktörlerinin, o kaynaktan gelen elektriğin tesisteki toplam elektrik tüketimi içindeki payına göre ağırlıklı ortalaması olarak belirlenir.
• İstisna (Madde 9(2)): işletmeci doğrulayıcıya, belirli bir üretim süreci için yalnızca tek bir kaynaktan veya bir alt küme kaynaktan elektrik kullanıldığını kanıtlarsa, o sürecin ürünlerinin dolaylı emisyonu tek kaynağın faktörüyle veya alt kümenin ağırlıklı ortalamasıyla hesaplanır (pay, ürünün üretiminde tüketilen toplam elektrik içindeki paydır).

Ne ile çarpılır?

Ek II D.1, Denklem 35: elektrikle ilgili emisyon = elektrik miktarı (MWh) × emisyon faktörü (tCO2/MWh). Miktar ölçümünde yalnızca aktif güç ölçülür, reaktif güç dikkate alınmaz (D.3).

Varsayılan emisyon faktörü, Ek II D.4'e göre menşe ülke şebekesinin ortalama emisyon faktörüdür (2023/956 Ek IV uyarınca yayımlanan değer). Üçüncü ülke (veya ülke grubu), şebekenin ortalama faktörünün yayımlanan değerden düşük olduğunu resmî ve kamuya açık bilgiyle Komisyon'a kanıtlarsa, alternatif bir varsayılan değer belirlenebilir (D.4, ikinci madde; bkz. alternatif varsayılan değer).

Gerçek değer: iki yol, kanıt listesi

Madde 8(2) ve Ek II D.4.3: dolaylı emisyon için gerçek değer ancak 2023/956 Ek IV nokta 6'daki ölçütler karşılanıyorsa kullanılır. İşletmeci emisyon raporunda ölçütlerin karşılandığını belirtir ve D.4.3'teki kanıtları doğrulayıcıya sunar (Madde 8(5)).

A) Doğrudan teknik bağlantı (direct technical link)

1. Ürünü üreten tesisle elektrik üretim kaynağı arasındaki doğrudan teknik bağlantıyı gösteren tek hatlı şema.
2. Gerçek değeri talep edilen elektriğin doğrudan teknik bağlantıyla bağlı elektrik üretim tesisi tarafından üretildiğini ve üretimin gerçekleştiği zamanı, bir saati aşmayan ölçüm periyotlarıyla gösteren akıllı sayaç verisi.
3. Bu elektriğin, aynı ölçüm periyodunda (en çok bir saat), doğrudan teknik bağlantıyla bağlı ve Ek I'de listelenen bir ürünü üreten tesise teslim edildiğini gösteren akıllı sayaç verisi.
4. Doğrudan teknik bağlantı birden fazla elektrik üreten tesisi bir veya birden fazla ürün üreten tesisle bağlıyorsa, iki tesisin işletmecileri arasında, talep edilen miktardan az olmayan elektriğin teslimini zorunlu kılan sözleşme. Üretim ve ürün tesisleri aynı tüzel kişiye aitse bu yönde bir şirket içi teslim (off-take) sözleşmesi.

B) Elektrik alım sözleşmesi (PPA)

1. Ürün üreten tesis ile üçüncü ülkedeki elektrik üreticisi arasında fiziksel teslimat için doğrudan yapılmış PPA'yı gösteren sözleşme kanıtı. PPA aracı kurum üzerinden yapılmışsa, üç taraf arasında yalnızca tek bir sözleşme yapıldığı gösterilmelidir.
2. Belirli miktarda elektriğin elektrik üreten tesis tarafından üretildiğini ve üretim süresini gösteren akıllı sayaç verisi.
3. Eşdeğer miktarda elektriğin, bir saati aşmayan aynı ölçüm periyodu içinde ürün üreten tesise teslim edildiğini gösteren akıllı sayaç verisi.
4. İletim sistemi işletmecilerinden, kamu otoritelerinden veya diğer güvenilir kamusal kaynaklardan, iki tesis arasında fiziksel şebeke bağlantısı olduğunu gösteren yazılı belge.

Gerçek değer bulunduktan sonra emisyon faktörü nasıl hesaplanır?

• Yakıt yakan, kojenerasyon dışı tesis (D.4.1, Denklem 38): EF = (Σ yakıt miktarı × net kalorifik değer × emisyon faktörü + baca gazı temizlemeden proses emisyonu) / üretilen net elektrik (MWh). Yakıt karışımında atık gaz varsa ve atık gazın emisyon faktörü doğal gazın standart faktöründen yüksekse, hesapta doğal gazın standart faktörü kullanılır.
• Kojenerasyon (D.4.2): faktör Ek III A.2.2'ye göre belirlenir.

İthal elektrik için ayrı kurallar

Elektriğin kendisi ithal edildiğinde, gerçek değer ancak 2023/956 Ek IV nokta 5'teki beş birikimli ölçüt karşılanıyorsa (PPA, doğrudan bağlantı veya tıkanıklık yokluğu, 550 g CO2/kWh sınırı, kapasitenin onaylı tahsisi ve saatlik eşzamanlılık, doğrulayıcı onayı) mümkündür; kanıtlar Ek II D.2.4'te listelidir. Bu, mal ihracatçısı değil elektrik tedarik zinciri içindir; ayrıntı bu rehberin kapsamı dışındadır.

Bu rehber Uygulama Regülasyonu (AB) 2025/2547'nin (22.12.2025) metnine dayanır. Madde ve ek numaraları paragraf içinde verilmiştir; hüküm sizin durumunuza uyuyor mu diye mutlaka kaynak metni ve alıcınızın talimatını kontrol edin.

Kaynak sürümü notu: Bu rehberde 2023/956 maddelerine yapılan atıflar, Resmî Gazete'deki 16.5.2023 tarihli ilk metin ile Regülasyon (AB) 2025/2083'ün (OJ L, 17.10.2025) getirdiği değişikliklerin birlikte okunmasına dayanır. Birleştirilmiş (konsolide) metin elimizde olmadığı için, sonraki başka değişiklikler olabilir; kesin hüküm için yürürlükteki birleştirilmiş metne bakın.