Bu sayfada
Çimento, CBAM kapsamındaki sektörlerden biridir ve demir-çelik veya alüminyumdan farklı olarak dolaylı (elektrik) emisyon da hesaba katılır. Bu rehber üreticinin dikkat etmesi gereken ana başlıkları özetler.
Kapsam CN koduna bağlıdır
Çimento ve klinker gibi ürünler belirli CN kodlarıyla kapsama girer. Kodunuzu Kapsam Kontrolü ile kontrol edin; kesin karar için resmî listeyi esas alın.
Dolaylı emisyon dahildir
Regülasyon 2023/956 md. 7(1)'e göre dolaylı emisyon, Ek II'de yer almayan ürünlerde de hesaba katılır; Ek I'deki çimento kodları Ek II'de bulunmadığı için çimentoda dolaylı emisyon sayılır. Yani toplam gömülü emisyon, direkt emisyonun yanı sıra tüketilen elektriğin emisyonunu da içerir: ton başına elektrik tüketimi (MWh/ton) × elektriğin emisyon faktörü (tCO2/MWh).
Hayali örnek: direkt 0,62 + dolaylı (0,09 MWh/ton × 0,50 tCO2/MWh = 0,045) = 0,665 tCO2e/ton. 1.000 ton için toplam 665 tCO2e.
Ölçü birimine dikkat: "ton çimento" değil "ton klinker"
Uygulama Regülasyonu (AB) 2025/2547 Madde 4(5)'e göre CN 2523 10 00, 2523 21 00, 2523 29 00 ve 2523 90 00 için fonksiyonel birim, ürünün içerdiği klinkerin tonudur; yani gerçek (ölçülmüş) emisyon klinker tonu başına hesaplanır. Aluminli çimento (2523 30 00) bu listede yer almaz; onun fonksiyonel birimi Madde 4(2)'ye göre ürün tonudur. Resmî varsayılan değer tablosu ise "ton ürün başına" verir. Raporunuz klinker başına ise ürün başına değer şöyle bulunur (Ek III, Denklem 64): klinker başına değer × ürünün ortalama klinker oranı (ton klinker / ton ürün). Klinker oranı aralıkları %10'dan geniş olamaz; müşterinin isteğiyle özel bileşimde satılan ürünlerde her sevkiyat için klinker oranı beyanı verilir.
Hayali örnek: raporunuzda 0,85 tCO2e/ton klinker yazıyor, çimentonuz %75 klinker içeriyor. Ton çimento başına değer: 0,85 × 0,75 = 0,6375 tCO2e/ton çimento.
CarbHQ'nun hesaplama girişinde çimento ürünü için bir birim çevirici vardır: rapordaki rakamı ve klinker oranını yazarsınız, ton ürün başına karşılığı otomatik hesaplanır.
Öncül malzemeler
Öncül, Ek I listesinde yer alan ve bir üretim sürecine girdi olan herhangi bir maldır (2025/2547 md. 1(7)). Çimentonun üretiminde kullanılan ve kendisi de Ek I'de yer alan ara ürünler (örneğin klinker, 2523 10 00) bu tanıma girer; kendi üretiminiz değilse tedarikçinizden veri istemeniz gerekir. Ayrıntı: precursor nedir?
Mark-up
Çimentoda varsayılan değer kullanılırsa mark-up 2026'da %10, 2027'de %20, 2028'den itibaren %30'dur.
Alıcınıza hazır olması gereken veri
- Tesis, ürün, CN kodu ve dönem bazlı üretim miktarı
- Direkt emisyon, elektrik tüketimi ve kullanılan emisyon faktörünün kaynağı
- Satın aldığınız öncül malzeme (varsa) ve tedarikçi verisi
- Ölçüm, sayaç ve fatura gibi dayanak belgeler
Sık sorulan sorular
Raporum ton klinker başına, CarbHQ'ya nasıl gireyim?
Rapordaki değeri ve çimentonuzun klinker oranını birim çeviriciye yazın; ton çimento başına karşılığı otomatik hesaplanır (Reg. 2025/2547 Ek III, Denklem 64). Hazır AB tablosundan değer seçiyorsanız çeviriye gerek yoktur.
Çimentoda elektrik tüketimini hesaba katmalı mıyım?
Evet. Regülasyon 2023/956 md. 7(1)'e göre yalnızca Ek II'deki ürünlerde dolaylı emisyon hesaba katılmaz; çimento kodları Ek II'de yer almaz.
Hangi elektrik emisyon faktörünü kullanmalıyım?
Gerçek veriyle çalışıyorsanız izleme yönteminize göre belirlenen faktör kullanılır ve doğrulayıcı tarafından incelenir; varsayılan değer kullanılıyorsa resmî tabloların ilgili ülke satırı esas alınır.
50 ton eşiği çimento için de geçerli mi?
Evet; eşik çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre için uygulanır. Ayrıntı: 50 ton muafiyeti.
Resmî kaynaklar
İlgili rehberler
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; danışmanlık veya hukuki görüş değildir. Mevzuat zaman zaman değişir, karar vermeden önce yukarıdaki resmî kaynakları ve gerekirse bir gümrük/CBAM danışmanını kontrol edin.