Bu sayfada
Gübre, CBAM kapsamındaki altı sektörden biridir ve varsayılan değer mark-up'ı diğer sektörlerden çok farklıdır: 2026 ve sonrası için %1. Bu rehber gübre üreticileri ve ihracatçıları için ana noktaları özetler.
Mark-up: %1
Uygulama Regülasyonu (AB) 2025/2621'in Ek I giriş metni, varsayılan değerlere uygulanacak mark-up'ı şöyle belirler (2026/1740 ile düzeltilmiş metinde de aynıdır):
| Sektör | 2026 | 2027 | 2028 ve sonrası |
|---|---|---|---|
| Çimento, demir-çelik, alüminyum, hidrojen | %10 | %20 | %30 |
| Gübre | %1 | %1 | %1 |
Yani gübrede kademeli artış yoktur; oran 2026 ve sonrası için sabittir. Mark-up, varsayılan değer tablosundaki "toplam emisyon" sütununa uygulanır.
Hayali örnek: varsayılan toplam değer 2,00 tCO2e/ton ise gübrede 2027'de 2,02 tCO2e/ton olarak hesaplanır. Aynı değer çelikte 2,40 olurdu. 100 ton için fark: gübrede 2 tCO2e, çelikte 40 tCO2e.
Dolaylı emisyon dahildir
Regülasyon 2023/956 md. 7(1)'e göre yalnızca Ek II'deki ürünlerde dolaylı emisyon hesaba katılmaz; Ek I'deki gübre kodları Ek II'de yer almadığı için gübrede elektrik tüketiminden doğan dolaylı emisyon da gömülü emisyona dahil edilir. Ton başına elektrik tüketiminizi ve kullandığınız emisyon faktörünün kaynağını belgelendirin.
Ölçü birimine dikkat: "ton ürün" değil "azot"
Uygulama Regülasyonu (AB) 2025/2547 Madde 4(4)'e göre fonksiyonel birim; CN 2808 00 00, 2814 ve 3105 için ürünün içerdiği azotun kilosudur. Bu üç kod dışındaki gübre kodlarında fonksiyonel birim, Regülasyon (AEK) 2658/87'de ilgili CN kodu için belirlenen tamamlayıcı birimdir; Ek III Denklem 66, bu tamamlayıcı birimin "kg azot" olduğu durumu da ayrıca ele alır. Resmî varsayılan değer tablosu ise "ton ürün başına" verir. Raporunuz azot başına ise ton ürün başına değer şöyle bulunur (Ek III, Denklem 65 ve 66): kg azot başına özgül emisyon × ürünün ortalama azot içeriği (kg azot / ton ürün).
Hayali örnek: raporunuzda 0,0020 tCO2e/kg azot yazıyor, ürününüz %46 azot içeriyor (ton ürün başına 460 kg azot). Ton ürün başına değer: 0,0020 × 460 = 0,92 tCO2e/ton ürün. Birimi karıştırıp kg azot başına değeri doğrudan ton ürün başına girmek emisyonu yaklaşık 460 kat düşük gösterir.
CarbHQ'nun hesaplama girişinde gübre ürünü için bir birim çevirici vardır: rapordaki rakamı ve azot oranını yazarsınız, ton ürün başına karşılığı otomatik hesaplanır. Aynı ürün farklı azot oranlarında satılıyorsa Yönetmelik (Ek III, Denklem 66'dan sonraki paragraflar), bileşim aralıklarının %10'dan geniş olmamasını ve müşteri isteğiyle özel bileşimde satılan ürünlerde sevkiyat başına azot içeriği beyanı verilmesini ister.
Öncül malzemeler
Gübre üretiminde kullanılan ve kendisi de Ek I kapsamında olan ara ürünler (örneğin amonyak ya da nitrik asit gibi) başka bir tedarikçiden alınıyorsa öncül olarak değerlendirilir; tedarikçinizden veri istemeniz gerekir. Kendi tesisinizde üretiyorsanız aynı süreç içinde hesaplanır. Ayrıntı: precursor nedir?
Kapsam ve muafiyet
- Kapsam CN koduna göre belirlenir; Kapsam Kontrolü ile kontrol edin.
- 50 ton yıllık muafiyet gübre için de geçerlidir; eşik ithalatçı başınadır (ayrıntı).
Alıcınıza hazır olması gereken veri
- Tesis, ürün, CN kodu ve dönem bazlı üretim miktarı
- Direkt emisyon, elektrik tüketimi ve emisyon faktörünün kaynağı, öncül katkısı
- Dayanak belgeler: ölçüm, sayaç, fatura
Mark-up %1 olsa da gerçek veri, serbest tahsis ayarlaması ve doğrulama gibi konular gübrede de geçerlidir; alıcınızla hangi yöntemi kullanacağınızı netleştirin.
Sık sorulan sorular
Ölçüm raporum azot başına çıkıyor, CarbHQ'ya nasıl gireyim?
Rapordaki değeri ve ürününüzün azot oranını CarbHQ'nun birim çeviricisine yazın; ton ürün başına karşılığı otomatik hesaplanır (Reg. 2025/2547 Ek III, Denklem 65). Hazır AB tablosundan değer seçiyorsanız çeviriye gerek yoktur.
Gübrede varsayılan değer mark-up'ı gerçekten %1 mi?
Evet. Uygulama Regülasyonu 2025/2621 Ek I giriş metni gübre için 2026 ve sonrası için %1 öngörür; bu, 2026/1740 ile düzeltilmiş metinde de aynıdır.
O halde gerçek veri vermeye gerek yok mu?
Mark-up düşük olsa da varsayılan değer ülke ortalamasına dayanır; verimli bir tesisseniz doğrulanmış gerçek veri sizi daha avantajlı gösterebilir. Karşılaştırmayı kendi verinizle yapın.
Gübrede dolaylı emisyon hesaba katılır mı?
Evet. Regülasyon 2023/956 md. 7(1)'e göre yalnızca Ek II'deki ürünlerde dolaylı emisyon hesaba katılmaz; gübre kodları Ek II'de yer almaz.
Resmî kaynaklar
İlgili rehberler
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; danışmanlık veya hukuki görüş değildir. Mevzuat zaman zaman değişir, karar vermeden önce yukarıdaki resmî kaynakları ve gerekirse bir gümrük/CBAM danışmanını kontrol edin.