Bu sayfada
CBAM metinleri İngilizce yazılıdır ve her terimin yönetmelikte bir tanımı vardır. Aşağıda terimleri, tanımın özünü koruyarak Türkçe ve madde numarasıyla veriyoruz. Türkçe karşılıklar bize aittir; bağlayıcı olan yönetmelikteki İngilizce tanımdır.
Temel kavramlar (2023/956 Madde 3)
| İngilizce terim | Türkçe karşılık (bize ait) | Tanımın özü | Madde |
|---|---|---|---|
| embedded emissions | gömülü emisyon | Ürünün üretimi sırasında salınan doğrudan emisyonlar ile üretim süreçlerinde tüketilen elektriğin üretiminden kaynaklanan dolaylı emisyonlar | 3(22) |
| direct emissions | doğrudan emisyon | Ürünlerin üretim süreçlerinden kaynaklanan emisyonlar; üretim süreçlerinde tüketilen ısıtma ve soğutmanın üretimi dahil (üretim yerinden bağımsız) | 3(21) |
| indirect emissions | dolaylı emisyon | Üretim süreçlerinde tüketilen elektriğin üretiminden kaynaklanan emisyonlar (elektriğin üretildiği yerden bağımsız) | 3(34) |
| tonne of CO2e | ton CO2e (CO2 eşdeğeri) | Bir metrik ton CO2 veya Ek I'deki başka bir sera gazının eşdeğer küresel ısınma potansiyeline sahip miktarı | 3(23) |
| CBAM certificate | CBAM sertifikası | Ürünlerdeki bir ton CO2e gömülü emisyona karşılık gelen elektronik sertifika | 3(24) |
| surrender | teslim (mahsup) | CBAM sertifikalarının beyan edilen (veya edilmesi gereken) gömülü emisyonlara karşı mahsup edilmesi | 3(25) |
| production processes | üretim süreçleri | Bir tesiste ürünleri üretmek için yürütülen kimyasal ve fiziksel süreçler | 3(26) |
| default value | varsayılan değer | Hesaplanmış veya ikincil verilerden alınmış, ürünlerdeki gömülü emisyonu temsil eden değer | 3(27) |
| actual emissions | gerçek emisyon | Ürünlerin üretim süreçlerinden ve bu süreçlerde tüketilen elektriğin üretiminden, birincil verilere dayanarak Ek IV'e göre hesaplanan emisyon | 3(28) |
| carbon price | karbon fiyatı | Üçüncü ülkede bir emisyon azaltım programı kapsamında vergi, harç, ücret veya emisyon izni biçiminde ödenen parasal tutar | 3(29) |
| installation | tesis | Bir üretim sürecinin yürütüldüğü sabit teknik birim | 3(30) |
| operator | işletmeci | Üçüncü ülkedeki bir tesisi işleten veya kontrol eden kişi; üçüncü ülkedeki bir tesisi kontrol eden ana şirket de dahildir (2025/2083 ile değişen hali) | 3(31) |
| importer | ithalatçı | Serbest dolaşıma giriş için gümrük beyannamesini ya da 2015/2446 Madde 175(5) uyarınca bir "bill of discharge"ı kendi adına ve hesabına veren kişi; beyan dolaylı gümrük temsilcisi tarafından veriliyorsa, adına beyan verilen kişi (2025/2083 ile değişen hali) | 3(15) |
| single mass-based threshold | tek kütle eşiği | Bir ithalatçının bir takvim yılında tüm CN kodlarındaki toplam net kütlesi bu eşiği aşmıyorsa muaf olduğu eşik; Ek VII nokta 1'e göre 50 ton | 2023/956 Madde 2a, Ek VII |
| free allocation adjustment | serbest tahsis ayarlaması | Teslim edilecek CBAM sertifikası sayısının, AB ETS izinlerinin ücretsiz tahsis edildiği ölçüyü yansıtacak şekilde düzeltilmesi | 2023/956 Madde 31; 2025/2620 |
| authorised CBAM declarant | yetkilendirilmiş CBAM beyan sahibi | Madde 17 uyarınca yetkili makam tarafından yetkilendirilen kişi | 3(17) |
| simple goods / complex goods | basit ürün / karmaşık ürün | Basit: üretim sürecinde yalnızca sıfır gömülü emisyonlu öncül ve yakıt gerektiren ürün. Karmaşık: basit olmayan ürün | 2023/956 Ek IV, 1(a)-(b) |
Hesaplama ve izleme terimleri (2025/2547 Madde 1 ve Ek I)
| İngilizce terim | Türkçe karşılık (bize ait) | Tanımın özü | Madde / Ek |
|---|---|---|---|
| functional unit | fonksiyonel birim | Ürünlerdeki gömülü emisyonun hesaplanmasında kullanılan referans birim | Madde 1(1) |
| activity level | faaliyet seviyesi | Bir raporlama döneminde bir üretim sürecinin sistem sınırları içinde üretilen, aynı fonksiyonel birimin uygulandığı ürün miktarı | Madde 1(2) |
| system boundary | sistem sınırı | Aynı toplulaştırılmış ürün kategorisi için gömülü emisyon hesabına dahil edilen kimyasal veya fiziksel süreçler grubu | Madde 1(3) |
| aggregated goods categories | toplulaştırılmış ürün kategorileri | Ek I, nokta 2, Tablo 1'deki kategoriler | Madde 1(4) |
| reporting period | raporlama dönemi | Ürünün üretildiği ve beyan sahibinin referans aldığı takvim yılı | Madde 1(5) |
| production route | üretim rotası | Ürün üretmek için bir üretim sürecinde kullanılan belirli teknoloji | Madde 1(6) |
| precursor | öncül | Bir üretim sürecindeki, 2023/956 Ek I'deki ürün listesinde yer alan herhangi bir girdi malzemesi | Madde 1(7) |
| source stream | kaynak akımı | Bir veya daha fazla emisyon kaynağında tüketimi veya üretimi sonucu ilgili sera gazlarını açığa çıkaran belirli yakıt türü, hammadde veya ürün; ya da kütle dengesi yöntemiyle hesaba katılan karbon içeren yakıt, hammadde veya ürün | Madde 1(8) |
| emission source | emisyon kaynağı | Bir tesisin veya tesis içindeki bir sürecin, ilgili sera gazlarının salındığı ayrı olarak tanımlanabilir bölümü | Madde 1(9) |
| calculation factors | hesaplama faktörleri | Net kalorifik değer, emisyon faktörü, ön emisyon faktörü, oksidasyon faktörü, dönüşüm faktörü, karbon içeriği veya biyokütle oranı | Madde 1(10) |
| activity data | faaliyet verisi | Hesaplamaya dayalı yöntem için ilgili süreçte tüketilen veya üretilen yakıt/malzeme miktarı (TJ, ton veya gazlar için normal metreküp) | Madde 1(12) |
| process emissions | proses emisyonları | Yanma dışındaki, maddeler arasındaki tepkimelerden veya dönüşümlerden kaynaklanan, birincil amacı ısı üretimi olmayan sera gazı emisyonları (cevher indirgeme, karbonatların ayrışması, kimyasal sentezler gibi) | Ek I, tanım 16 |
| measurable heat | ölçülebilir ısı | Tanımlanabilir boru veya kanallardan ısı transfer ortamıyla taşınan ve ısı sayacı takılabilen net ısı akışı | Ek I, tanım 29 |
| waste gas | atık gaz | Standart koşullarda gaz halinde tam oksitlenmemiş karbon içeren ve tanım 16'daki süreçlerden birinin sonucu olan gaz | Ek I, tanım 32 |
| multifunctional process | çok işlevli süreç | Birden fazla çıktı veren veya çıktıları birkaç üretim sürecini besleyen süreç | Ek I, tanım 33 |
| co-product | yan ürün (ko-ürün) | Aynı üretim sürecinden çıkan iki veya daha fazla üründen her biri | Ek I, tanım 34 |
| non-CBAM good | CBAM dışı ürün | Tesiste üretilen ve 2023/956 Ek I'de yer almayan ürün | Ek I, tanım 35 |
Hangi üründe hangi sera gazı sayılır? (2025/2547 Ek I, Tablo 1)
| Ürün grubu | Sera gazı |
|---|---|
| Çimento (kalsine kil, klinker, çimento, alüminli çimento) | Karbon dioksit |
| Elektrik | Karbon dioksit |
| Nitrik asit (2808 00 00) | Karbon dioksit ve nitröz oksit (N2O) |
| Üre (3102 10) | Karbon dioksit |
| Amonyak (2814) | Karbon dioksit |
| Karma gübreler (2834 21 00, 3102, 3105 ilgili kodlar) | Karbon dioksit ve nitröz oksit (N2O) |
| Demir ve çelik | Karbon dioksit |
| Alüminyum (işlenmemiş alüminyum ve alüminyum ürünleri) | Karbon dioksit ve perflorokarbonlar (PFC) |
| Hidrojen (2804 10 00) | Karbon dioksit |
Yani alüminyumda PFC (birincil izabede anot etkisinden), gübrede ise nitrik asit ve karma gübre için N2O ayrıca izlenir; diğerlerinde yalnızca CO2 sayılır. Ürün başına tüm CN kodları için Ek I Tablo 1'e bakın.
Bu rehber Uygulama Regülasyonu (AB) 2025/2547'nin (22.12.2025) metnine dayanır. Madde ve ek numaraları paragraf içinde verilmiştir; hüküm sizin durumunuza uyuyor mu diye mutlaka kaynak metni ve alıcınızın talimatını kontrol edin.
Kaynak sürümü notu: Bu rehberde 2023/956 maddelerine yapılan atıflar, Resmî Gazete'deki 16.5.2023 tarihli ilk metin ile Regülasyon (AB) 2025/2083'ün (OJ L, 17.10.2025) getirdiği değişikliklerin birlikte okunmasına dayanır. Birleştirilmiş (konsolide) metin elimizde olmadığı için, sonraki başka değişiklikler olabilir; kesin hüküm için yürürlükteki birleştirilmiş metne bakın.
Sık sorulan sorular
Gömülü emisyon yalnızca doğrudan emisyon mudur?
Hayır. 2023/956 Madde 3(22): doğrudan emisyonlar ve üretim süreçlerinde tüketilen elektriğin üretiminden kaynaklanan dolaylı emisyonlar. Ancak Ek II'deki ürünler için yalnızca doğrudan emisyon hesaba katılır (2025/2547 Madde 3(2)).
Öncül nedir?
2025/2547 Madde 1(7): bir üretim sürecindeki, 2023/956 Ek I'deki ürün listesinde yer alan herhangi bir girdi malzemesi.
Resmî Türkçe metin var mı?
Bu rehberde kullanılan metin İngilizcedir; Türkçe karşılıklar bize ait çeviridir.
Resmî kaynaklar
İlgili rehberler
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; danışmanlık veya hukuki görüş değildir. Mevzuat zaman zaman değişir, karar vermeden önce yukarıdaki resmî kaynakları ve gerekirse bir gümrük/CBAM danışmanını kontrol edin.