Bu sayfada
CBAM'da emisyon, 'tesisin toplamı' olarak değil, üretim süreci ve fonksiyonel birim bazında hesaplanır. Önce neyin neye ait olduğunu doğru kurmak gerekir; sonraki tüm hesaplar buna dayanır.
Sistem sınırı
2025/2547 Madde 3'e göre, özgül gömülü emisyonu hesaplamak için tesis içindeki, Ek I'de ürün kategorisi bazında tanımlanan sistem sınırları içinde kalan süreçler dikkate alınır. Sistem sınırları şunları kapsar: doğrudan emisyonlar, 2023/956 Ek II'de listelenmeyen ürünler için dolaylı emisyonlar ve her öncülün gömülü emisyonu (Madde 3(2)). Altyapı ve ekipmanın satın alınması ve bakımı sistem sınırlarının dışındadır (Ek I, nokta 3.1).
Sektörlere özgü ayrıntılar için bkz. çimento ve gübre sistem sınırları ile demir-çelik ve alüminyum sistem sınırları.
Üretim süreci ve fonksiyonel birim
İşletmeci, tesisin sistem sınırı içinde, aynı fonksiyonel birimin uygulandığı ürünler için üretim sürecini belirler (Madde 4(1)). Fonksiyonel birim şöyle belirlenir:
| Ürün | Fonksiyonel birim | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel kural | Aynı CN kodu altında üretilen ürünün tonu | Madde 4(2) |
| Elektrik | kWh | Madde 4(3) |
| Gübre: CN 2808 00 00, 2814, 3105 | İlgili CN kodu altında üretilen ürünün içerdiği azotun kilogramı | Madde 4(4)(a) |
| Diğer gübre CN kodları | 2658/87 sayılı Tüzükteki ek (tamamlayıcı) birim | Madde 4(4)(b) |
| Çimento: CN 2523 10 00, 2523 21 00, 2523 29 00, 2523 90 00 | Üründeki klinkerin tonu | Madde 4(5) |
Not: Madde 4(4)(a) gübrede kilogram azot der. CarbHQ'daki birim çevirici, kullanıcının bu birimlere kolayca geçmesi için tasarlanmıştır (bkz. gübre rehberi ve çimento rehberi).
Aynı ürün farklı rotalarla üretiliyorsa
Aynı fonksiyonel birimin uygulandığı ürünler tesiste farklı üretim rotalarıyla üretiliyorsa tek bir üretim süreci kullanılır ve bu süreç tüm rotaları kapsar (Madde 4(6)). Gerekçe metni (7) sonucu şöyle açıklar: aynı fonksiyonel birimdeki ürünlere atfedilen emisyon, tesisteki tüm üretim rotalarının ağırlıklı ortalamasıdır.
Tesisi bölmek serbest mi?
Madde 4(7): Aynı üretim sürecine ait rotaların ayrı tesislerde yürütülecek şekilde tesisi bölmek, yalnızca işletmeci bunun ekonomik faaliyetiyle ilgili geçerli ticari gerekçelerini gösterebilirse mümkündür. 2023/956'yı dolanmak ana amaçlardan biri değilse gerekçe geçerli sayılır. Doğrulayıcının bu gerekçeyi görmek isteyeceğini düşünerek yazılı kayıt tutmak yerindedir; bu yorum bize aittir, metin böyle bir şey söylemez.
Birden fazla fonksiyonel birim, ortak süreç
- Farklı fonksiyonel birimlere sahip ürünler aynı süreçlerden geçerek üretiliyorsa işletmeci tek bir çok işlevli (multifunctional) üretim süreci belirleyebilir; bu durumda Ek III A.2'deki atıf kuralları uygulanır. Madde 4(8), "o Ek'in A.4 noktasında belirtilen durumlarda" bunu zorunlu kılar. Not: Ek III'te A.4 noktası yoktur (A.1, A.2, A.3 vardır); çok işlevli süreci zorunlu kılan tanım Ek II A.4'te yer aldığından atıf büyük olasılıkla ona yöneliktir. Bu yorum bize aittir; kesin hüküm için metne bakın.
- Ek II A.4: demir-çelik ve alüminyum kategorilerinde (ham çelik, demir ve çelik ürünleri, işlenmemiş alüminyum, alüminyum ürünleri), yalnızca boyut veya şekil bakımından farklı fonksiyonel birimler aynı öncüllerle, aynı tür, miktar ve oranlarda üretiliyorsa tek bir çok işlevli süreç tanımlanır. Gübrede, aynı öncüllerle üretilen veya aynı maddeden oluşup yalnızca konsantrasyonu farklı ürünler için de aynı kural vardır.
- Öncül, karmaşık ürünle aynı tesiste üretiliyor ve başka süreçlere satılmıyorsa, ikisi ortak bir üretim süreci altında izlenip hesaplanabilir (Madde 4(9)).
Atıf kuralları için bkz. Isı akışları ve emisyonun ürünlere dağıtılması.
Bu rehber Uygulama Regülasyonu (AB) 2025/2547'nin (22.12.2025) metnine dayanır. Madde ve ek numaraları paragraf içinde verilmiştir; hüküm sizin durumunuza uyuyor mu diye mutlaka kaynak metni ve alıcınızın talimatını kontrol edin.
Sık sorulan sorular
Fonksiyonel birim nedir?
2025/2547 Madde 1(1): karışık ürünlerde gömülü emisyonun hesaplanmasında kullanılan referans birim. Ürünlerin çoğu için bu, aynı CN kodundaki ürünün tonudur (Madde 4(2)).
Çimentoda neden klinkerin tonu?
Madde 4(5), CN 2523 10 00, 2523 21 00, 2523 29 00 ve 2523 90 00 için fonksiyonel birimin üründeki klinker tonu olduğunu söyler.
Tesis iki ayrı şirkete bölünürse ne olur?
Madde 4(7)'ye göre bölme yalnızca geçerli ticari gerekçeyle mümkündür; dolanma ana amaçlardan biri olamaz.
Resmî kaynaklar
İlgili rehberler
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; danışmanlık veya hukuki görüş değildir. Mevzuat zaman zaman değişir, karar vermeden önce yukarıdaki resmî kaynakları ve gerekirse bir gümrük/CBAM danışmanını kontrol edin.