Bu sayfada
Ürününüzün emisyonunu varsayılan değer yerine kendi ölçümlerinizle bildirecekseniz, önce bir izleme planı hazırlamanız gerekir. Plan, verinin nasıl toplanıp hesaplanacağını yazılı olarak sabitler; doğrulayıcı da işe buradan başlar.
İzleme planı neden var?
Uygulama Regülasyonu 2025/2547'ye göre gerçek değerle çalışan işletmeci, doğrudan emisyonu, ısı akışlarını, öncülleri ve (ilgiliyse) elektrik tüketimini izlemek için bir izleme planı tasarlayıp uygulamak zorundadır; planın en az Ek II nokta A.5'te sayılan unsurları içermesi gerekir (Madde 5(5)). Plan İngilizce sunulur (Madde 5(6)).
Aynı metin, planın yöntemleri tutarlı kullanabilmek için yazılı hale getirdiğini söyler: izleme yöntemi ancak nesnel olarak gerekçelendirilebiliyorsa değiştirilir. Metindeki örnek gerekçeler; tesis yapılandırmasının, kullanılan teknolojinin, girdilerin veya ürünlerin değişmesi; veri sorumlusu ticari ortakların değişmesi; veri doğruluğunun artırılabilmesi veya veri akışının basitleştirilebilmesidir (Ek II A.2, madde 2).
Planda bulunması gereken asgari unsurlar (Ek II, nokta A.5)
Aşağıdaki liste, Ek II A.5'teki şablonun sırasını izler; madde numaraları metindeki numaralardır.
| No | Unsur |
|---|---|
| 1 | Planın tarihi ve sürüm numarası |
| 2 | Tesisin ve tesisteki üretim süreçlerinin tanımı |
| 3 | Üretilen ilgili tüm ürünlerin CN koduna ve fonksiyonel birime göre listesi; uygulanabiliyorsa klinker ve azot içeriği gibi bileşimler, ayrı üretim süreci olmayan öncüller dahil |
| 4 | Tesisteki tüm CBAM üretim süreçlerinin ve rotalarının listesi; süreç başına teslim edilen ürünler |
| 5 | Varsa, süreç başına üretilen CBAM dışı ürünler ve miktarları |
| 6 | Serbest tahsis ayarlaması için kullanılacak ilgili CBAM kıyaslamalarının (benchmark) listesi |
| 7 | Her üretim süreci için veri izleme yöntemleri: hesaplamaya dayalı yöntemin ayrıntılı tarifi (girdi verileri ve formüller) ve her kaynak akımı için ölçüm sistemleri ile ölçüm cihazlarının tam yeri |
| 8 | Hesaplama faktörlerinin belirlenme yöntemleri ve gerekiyorsa her kaynak akımı için numune alma planı |
| 9 | Her üretim süreci için kaynak akımları ve emisyon kaynaklarının listesi ve tarifi |
| 10 | Standart hesaplama yöntemi veya kütle dengesi yöntemi kullanılan kaynak akımlarının listesi ve her ilgili parametrenin belirlenmesinin ayrıntılı tarifi (nokta B.3.4) |
| 11 | Ölçüme dayalı yöntem kullanılan emisyon kaynaklarının listesi (nokta B.6'daki unsurlar) |
| 12 | Birincil alüminyum üretiminde perflorokarbonların nasıl izlendiğinin tarifi (izleniyorsa) |
| 13 | Tesisin sistem sınırlarını ve farklı üretim süreçlerini gösteren uygun bir diyagram ve süreç tarifi; çift sayım ve veri boşluğu olmadığını kanıtlar nitelikte |
| 14 | Her üretim sürecinde kullanılan öncüller; başka tesiste üretilmişse tedarikçilerin adı ve ülkesi |
| 15 | Sıfır emisyonlu (zero-rated) yakıt kullanılıp kullanılmadığı ve bunun nasıl kanıtlanacağı |
| 16 | Ölçülebilir ısının başka tesislerden alınıp alınmadığı veya verilip verilmediği, o tesislerin kimliği ve her süreç için ısı akışına atfedilen emisyonların belirlenme yöntemi |
| 17 | Dolaylı emisyon için: elektrik tesis içinde üretiliyorsa, kojenerasyonla mı ayrı üretimle mi, fosil mi yenilenebilir kaynaktan mı üretildiği, süreç sınırından dışarı verilip verilmediği |
| 18 | Dolaylı emisyon gerçek değere göre belirleniyorsa, nokta D.4.3'teki kanıt unsurlarını sunmak için gereken bilgi |
| 19 | İthal elektriğin emisyonu gerçek değere göre belirleniyorsa, nokta D.2.4'teki kanıtları sunmak için gereken bilgi (işletmecide doğrudan yoksa nasıl temin edileceği dahil) |
| 20 | Atık gazların tesiste üretilip kullanılıp kullanılmadığı veya başka tesislerle alışverişi |
| 21 | CO2 yakalama, depolama veya kullanımı uygulanıyorsa (nokta B.8.2): alıcı tesis ya da taşıma altyapısındaki sorumlu kişinin kimliği ve iletişim bilgisi ile izleme yöntemi (nokta B.8.3) |
| 22 | Veri kalitesini güvence altına alan kontrol sistemi (aşağıya bakın) |
Kontrol sistemi ne içermeli? (madde 22)
Metin, uygulanabildiği ölçüde şunları sayar: (a) ilgili tüm ölçüm cihazlarının düzenli aralıklarla ve kullanımdan önce kalibre edilmesi, ayarlanması ve uluslararası ölçüm standartlarına izlenebilir şekilde kontrol edilmesi; (b) birincil veriden nihai veriye kadar veri akışındaki hata risklerinin belirlendiği risk değerlendirmesi; (c) bilgi teknolojisi sistemlerinin kalite güvencesi; (d) veri akışı ve kontrol faaliyetlerinde görevlerin ayrılması ile gerekli yetkinliklerin yönetimi; (e) iç gözden geçirme ve veri doğrulama; (f) düzeltmeler ve düzeltici faaliyet; (g) dışarıdan sağlanan süreçlerin kontrolü; (h) kayıt ve doküman tutma, doküman sürümlerinin yönetimi.
Plan hangi ilkelere göre hazırlanır? (Ek II A.2)
Metin dokuz izleme ilkesi sayar: tamlık, tutarlılık ve karşılaştırılabilirlik, şeffaflık, doğruluk, metodoloji bütünlüğü, veri kalitesi, maliyet etkinliği ve sürekli iyileştirme (ek olarak kayıtların saklanması için ayrı bir madde vardır; bkz. Ölçüm, veri kalitesi ve kayıt saklama). Doğruluk ilkesi, veri boşluklarında muhafazakâr tahmin kullanılmasını ister (madde 5). Doğrulayıcı iyileştirme önerisi yazarsa, işletmeci makul bir süre içinde uygulamayı değerlendirmek zorundadır; maliyet makul olmayacaksa veya teknik olarak mümkün değilse istisna vardır (madde 9).
Metin ayrıca, planın şeffaflık gereği, akredite bir doğrulayıcının verinin önemli yanlışlık içermediğinden makul güvenceyle emin olmasına imkân verecek şekilde yazılmasını ister (Ek II A.2, madde 3). Planın tüm tesis değişikliklerinin kaydını da içermesi beklenir.
Başlarken pratik adımlar
- Önce tesisin hangi ürünleri hangi CN koduyla ürettiğini ve hangi üretim süreçlerine ayrıldığını yazın (madde 2–5). Bkz. Tesis sınırı, üretim süreci ve fonksiyonel birim.
- Her kaynak akımı (yakıt, hammadde) için hangi ölçüm cihazının nerede olduğunu çizin (madde 7, 9, 13).
- Elektrik, ısı, atık gaz, CO2 transferi ve öncüller için "var mı, yok mu" sorularını yanıtlayın (madde 14–21).
- Kontrol sistemini (madde 22) ve plan sürümünü kaydedin (madde 1).
- Planı İngilizce yazın (Madde 5(6)).
Bu rehber Uygulama Regülasyonu (AB) 2025/2547'nin (22.12.2025) metnine dayanır. Madde ve ek numaraları paragraf içinde verilmiştir; hüküm sizin durumunuza uyuyor mu diye mutlaka kaynak metni ve alıcınızın talimatını kontrol edin.
Sık sorulan sorular
İzleme planı varsayılan değer kullanan için de gerekli mi?
İzleme planı, 2025/2547'nin "Gerçek değerlerin kullanımı" başlıklı 2. Bölümünde (Madde 5) yer alır. Bu bölüm, gömülü emisyonun gerçek emisyona göre belirlendiği durumlar için geçerlidir (Madde 2). Gömülü emisyonu yalnızca varsayılan değerle belirleyen için bu bölümün yükümlülükleri doğmaz.
Plan hangi dilde sunulur?
Madde 5(6): İngilizce.
Planda serbest tahsis kıyaslaması neden isteniyor?
Ek II A.5, madde 6, üretilen her ilgili ürün için serbest tahsis ayarlaması hesabında kullanılacak CBAM kıyaslamalarının listesini ister.
Resmî kaynaklar
İlgili rehberler
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; danışmanlık veya hukuki görüş değildir. Mevzuat zaman zaman değişir, karar vermeden önce yukarıdaki resmî kaynakları ve gerekirse bir gümrük/CBAM danışmanını kontrol edin.