Bu sayfada
Doğrudan emisyonu tesiste iki ana yolla belirlersiniz: yakıt ve hammaddeden hesaplayarak ya da bacadan ölçerek. Yönetmelik hangi yöntemin seçileceğini, hangi formülün kullanılacağını ve bazı özel durumları (biyokütle, CO2 transferi) tek tek yazar.
Neler kapsanır? (Ek II B.1)
- Ek I nokta 2'de listelenen ürünlerin üretimiyle doğrudan veya dolaylı bağlantılı tüm ilgili sera gazı emisyon kaynakları ve kaynak akımları en az kapsanır.
- Düzenli işletmedeki tüm emisyonlar ile devreye alma, kapatma ve acil durumlar dahil anormal olaylardaki emisyonlar raporlama dönemi boyunca dahil edilir.
- Taşımaya yönelik hareketli makinelerden kaynaklanan emisyonlar hariçtir.
Yöntem seçimi (Ek II B.2)
| Yöntem | Nasıl çalışır? |
|---|---|
| Hesaplamaya dayalı (standart yöntem veya kütle dengesi) | Kaynak akımlarından (yakıt, hammadde) emisyonu, ölçüm sistemleriyle elde edilen faaliyet verisi ve laboratuvar analizi ya da standart değerlerle bulunan ek parametrelere göre hesaplar |
| Ölçüme dayalı | Baca gazındaki ilgili sera gazının konsantrasyonunu ve baca gazı debisini sürekli ölçerek emisyon kaynağındaki emisyonu belirler |
En doğru ve güvenilir sonucu veren yöntem seçilir; yalnızca sektöre özgü gereklilikler (B.9) belirli bir yöntemi zorunlu kılıyorsa istisna vardır. Kullanılan yöntem, tesisin emisyonlarının farklı bölümlerinin farklı yöntemlerle izlendiği bir bileşim de olabilir. Tesis emisyonu: hesaplamayla bulunan kaynak akımı emisyonlarının ve ölçümle bulunan emisyon kaynağı emisyonlarının toplamıdır (Denklem 4).
Yanma emisyonu formülü (Ek II B.3.1.1)
Standart yöntemde her yakıt için: Em = AD × EF × OF (Denklem 5). AD, yakıt miktarı ile net kalorifik değerin çarpımıdır (Denklem 6); EF emisyon faktörü (tCO2/TJ); OF oksidasyon faktörüdür. Muhafazakâr varsayım olarak OF = 1 her zaman kullanılabilir; bu izleme çabasını azaltır (Denklem 7 sonrası metin).
Hayali örnek: Bir yakıt için faaliyet verisi 100 TJ, emisyon faktörü 56 tCO2/TJ ve OF = 1 ise emisyon 100 × 56 × 1 = 5.600 tCO2. Rakamlar yalnızca formülün işleyişini göstermek için hayalidir.
Biyokütle: ne zaman sıfır sayılır? (Ek II B.3.3)
- Yakıt olarak yakılan biyokütle bu ölçütleri sağlamıyorsa karbon içeriği fosil karbon sayılır (madde 1). Ek II A.2 (madde 5) da kanıt yoksa tüm biyokütle emisyonlarının fosil emisyon gibi ele alınmasını ister.
- Biyokütle, (AB) 2018/2001 Direktifi Madde 29(2)–(7) ve (10)'daki sürdürülebilirlik ve sera gazı tasarrufu ölçütlerine uymalıdır (madde 2).
- Atık ve kalıntılardan (tarım, su ürünleri, balıkçılık ve ormancılık kalıntıları hariç) elde edilen biyokütle için yalnızca Madde 29(10) ölçütleri geçerlidir (madde 3).
- Ölçütler biyokütlenin coğrafi kökeninden bağımsız uygulanır (madde 5).
- Uyum, Direktifin 30. ve 31(1). maddelerine göre değerlendirilir; Birlik Veri Tabanı'nda ilgili miktarın iptaline bağlı biyoyakıt, biyolikit veya biyogaz alımı kanıtı ya da tanınmış bir gönüllü şemanın sürdürülebilirlik belgesi ölçütlerin karşılandığının kanıtı sayılabilir (madde 6).
CO2 transferleri (Ek II B.8)
- Doğal gaz, atık gaz (yüksek fırın veya kok fırını gazı dahil) veya süreç girdileri içindeki "içkin CO2" tesise girdiğinde, o kaynak akımının emisyon faktörüne dahil edilir. Dışarı aktarılan içkin CO2 atmosfere verilirse (havalandırma veya yakma), kaynaklandığı tesisin emisyonu sayılır (B.8.1).
- Belirli durumlarda CO2 "emisyon yapılmamış" sayılabilir: izleme yapan bir CO2 yakalama tesisine, uzun süreli jeolojik depolama için tesise veya taşıma ağına ya da depolama alanına aktarılması; ya da karbonun kalıcı olarak kimyasal bağlandığı ürünlerin üretimi (B.8.2(1)).
- Başka tesise aktarılan CO2'nin düşülebilmesi için, depolama sahasına veya kullanım tesisine kadar tüm zincir boyunca, aktarılan toplam içinde fiilen depolanan veya kimyasal olarak kararlı ürünlerin üretiminde kullanılan payın kanıtı gerekir (B.8.2(2)).
- İzleme planında alıcı tesisteki sorumlu kişinin kimliği ve iletişim bilgisi yazılır; tesisler arası aktarılan CO2 miktarının belirlenmesinde ölçüme dayalı yöntem kullanılır; kimyasal olarak bağlanan CO2 için hesaplamaya dayalı yöntem, tercihen kütle dengesi kullanılır (B.8.3).
Bu rehber Uygulama Regülasyonu (AB) 2025/2547'nin (22.12.2025) metnine dayanır. Madde ve ek numaraları paragraf içinde verilmiştir; hüküm sizin durumunuza uyuyor mu diye mutlaka kaynak metni ve alıcınızın talimatını kontrol edin.
Sık sorulan sorular
Hesaplamaya mı ölçüme mi dayalı yöntem seçmeliyim?
Ek II B.2: en doğru ve güvenilir sonucu veren yöntem seçilir; yöntemlerin bileşimi de kullanılabilir. Sektöre özgü kurallar (B.9) belirli bir yöntemi gerektiriyorsa o geçerlidir.
OF = 1 kullanabilir miyim?
Ek II B.3.1.1: evet, muhafazakâr varsayım olarak OF = 1 her zaman kullanılabilir.
Biyokütle yakıtım sıfır emisyonlu sayılır mı?
Yalnızca Ek II B.3.3'teki ölçütleri sağlıyorsa; aksi halde karbonu fosil sayılır.
Resmî kaynaklar
İlgili rehberler
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; danışmanlık veya hukuki görüş değildir. Mevzuat zaman zaman değişir, karar vermeden önce yukarıdaki resmî kaynakları ve gerekirse bir gümrük/CBAM danışmanını kontrol edin.