CBAM Sertifikasının Yaşam Döngüsü: Satın Alma, Teslim, Geri Alım, İptal

1. Satış başlangıcı ve fiyat (Madde 20, 21)

• Madde 20(1): 1 Şubat 2027'den itibaren Üye Devlet, CBAM sertifikalarını ortak merkezi platformda, kendi ülkesinde yerleşik yetkilendirilmiş beyan sahiplerine satar.
• Madde 20(3): Platformdaki satış ve geri alım bilgisi her iş günü sonunda CBAM Kaydı'na aktarılır.
• Madde 20(5a): Platformun kurulum, işletme ve yönetim maliyetleri, yetkilendirilmiş beyan sahiplerinin ödeyeceği ücretlerle karşılanır; ilk ortak kamu ihale sözleşmesi süresince bu maliyetler başlangıçta AB genel bütçesinden karşılanır.
• Madde 21(1): Komisyon, sertifika fiyatını, açık artırma platformundaki AB ETS tahsisatlarının takvim haftası bazındaki kapanış fiyatlarının ortalaması olarak hesaplar.
• Madde 21(1a): 2026 yılı için beyan edilen gömülü emisyonlara karşılık gelen fiyat, malların ithal edildiği çeyreğin kapanış fiyatları ortalaması olarak hesaplanır.

2. Çeyreklik tutma yükümlülüğü (Madde 22(2), 22(2a))

2027'den itibaren yetkilendirilmiş beyan sahibi, her çeyrek sonunda CBAM Kaydı'ndaki hesabında bulunan sertifika sayısının, yıl başından beri ithal ettiği tüm mallardaki gömülü emisyonun en az %50'sine karşılık gelmesini sağlar. Bu miktar şu iki yoldan biriyle belirlenir:

• Ek IV'teki yöntemlere göre varsayılan değerlerle ve Ek IV nokta 4.1'deki ek pay (mark-up) olmadan; veya
• bir önceki takvim yılı için Madde 22(1) uyarınca teslim edilen sertifika sayısıyla — ancak gümrük beyanı, bir önceki yıl verilen CBAM beyanındaki ile aynı mallara (CN kodu) ve menşe ülkelere atıf yapıyorsa.

Her iki yolda da Madde 31'deki serbest tahsis ayarlaması dikkate alınır. Madde 22(2a): Beyan sahibi bu yükümlülüğü, tek kütle eşiğinin aşıldığı çeyreği izleyen çeyreğin sonuna kadar yerine getirir. Madde 22(3) (ilk metin): Komisyon yükümlülüğe uyulmadığını tespit ederse CBAM Kaydı üzerinden yetkili makamı bilgilendirir; yetkili makam beyan sahibine bir ay içinde hesabında yeterli sertifika bulundurması gerektiğini bildirir.

3. Beyan ve teslim (Madde 6, 22(1))

Her yıl 30 Eylül'e kadar (ilk kez 2027'de, 2026 yılı için) yetkilendirilmiş beyan sahibi bir önceki takvim yılı için CBAM Kaydı üzerinden CBAM beyanı verir (Madde 6(1)). Beyanda; yıl içinde ithal edilen her mal türünün toplam miktarı (eşik altı mallar dahil), toplam gömülü emisyon, teslim edilecek toplam sertifika sayısı (üçüncü ülkede ödenen karbon fiyatı indirimi ve serbest tahsis ayarlaması sonrası) ve uygulanıyorsa akredite doğrulayıcıların doğrulama raporlarının kopyaları bulunur (Madde 6(2)). Aynı tarihe kadar (Madde 22(1)) beyan edilen ve doğrulanan gömülü emisyona karşılık gelen sertifika sayısı teslim edilir; Komisyon teslim edilen sertifikaları kayıttan çıkarır.

4. Teslim edilmezse: ceza (Madde 26(1), 26(1a), 26(3))

• 30 Eylül'e kadar gerekli sertifikaları teslim etmeyen beyan sahibi, teslim edilmeyen her sertifika için ceza öder. Ceza, Direktif 2003/87/AT Madde 16(3)'teki fazla emisyon cezasına eşittir ve Madde 16(4) uyarınca artırılır; mal ithal edildiği yıldaki tutar uygulanır (Madde 26(1)).
• Doğru sayıda sertifikanın teslim edilememesi bir üçüncü tarafın (işletmeci, doğrulayıcı veya Madde 9(2)'deki karbon fiyatı belgelerini onaylayan bağımsız kişi) yanlış bilgisinden kaynaklanıyorsa, yetkili makam cezayı azaltabilir; ceza yine etkili, orantılı ve caydırıcı olmalıdır (Madde 26(1a)).
• Cezanın ödenmesi, beyan sahibini eksik sertifikaları teslim etme yükümlülüğünden kurtarmaz (Madde 26(3)).

5. Fazla sertifikanın geri alımı (Madde 23)

• Teslimden sonra hesapta kalan fazla sertifikaları, beyan sahibinin talebi üzerine, beyan sahibinin yerleşik olduğu Üye Devlet geri alır; Komisyon bunu ortak merkezi platform üzerinden Üye Devlet adına yapar (Madde 23(1)).
• Geri alım talebi, sertifikaların teslim edildiği her yıl için 31 Ekim'e kadar verilir (Madde 23(1)).
• Geri alınabilecek sayı, beyan sahibinin satın alma yılı içinde Madde 22(2) uyarınca satın almakla yükümlü olduğu toplam sertifika sayısıyla sınırlıdır. Beyan sahibi, eşiği aşacağını beklediği için sertifika almış ama eşiği aşmamışsa, bu sertifikaların hepsi talep üzerine geri alınır (Madde 23(2)).
• Geri alım fiyatı, beyan sahibinin satın alırken ödediği fiyattır (Madde 23(3), ilk metin).
• 2027'de 2026 emisyonları için satın alınan sertifikalar yalnızca 2027 içinde geri alınabilir (Madde 23(2a)).

6. İptal (Madde 24)

• Her yıl 1 Kasım'da Komisyon, bir önceki takvim yılından önceki yıl satın alınan ve hâlâ hesapta duran sertifikaları tazminat ödemeksizin iptal eder (Madde 24(1)). Metnin okunuşuna göre, örneğin 2027'de satın alınan bir sertifika 1 Kasım 2029'da iptal edilir (bu bir yorumdur).
• İstisna: 1 Kasım 2027'de 2026 yılına ait gömülü emisyonlar için satın alınan tüm sertifikalar iptal edilir (Madde 24(2)).
• Teslim edilecek sertifika sayısı bir Üye Devlette süren bir uyuşmazlıkta tartışmalıysa, Komisyon iptali, tartışılan miktara karşılık gelen ölçüde askıya alır (Madde 24(3)).

Takvim özeti

Bu ihracatçı için ne anlama gelir?

Bu döngüdeki her adımı yetkilendirilmiş beyan sahibi yürütür (Madde 5(7a)'ya göre beyan gönderimini bir temsilciye devredebilir, ancak yükümlülükler beyan sahibinde kalır). Doğru gömülü emisyon verisi ne kadar erken ve tutarlı gelirse, alıcının çeyreklik tutma tutarı ve yıllık teslim tutarı o kadar öngörülebilir olur. Sertifikaların maliyeti için güncel fiyat rehberine bakın.

Kaynak sürümü notu: Bu rehberde 2023/956 maddelerine yapılan atıflar, Resmî Gazete'deki 16.5.2023 tarihli ilk metin ile Regülasyon (AB) 2025/2083'ün (OJ L, 17.10.2025) getirdiği değişikliklerin birlikte okunmasına dayanır. Birleştirilmiş (konsolide) metin elimizde olmadığı için, sonraki başka değişiklikler olabilir; kesin hüküm için yürürlükteki birleştirilmiş metne bakın.