CBAM'da Roller: İhracatçı, İthalatçı, Yetkilendirilmiş Beyan Sahibi ve İşletmeci

Roller ve tanımları

Ürünü kim ithal edebilir? (Madde 4 ve 25)

Madde 4: ürünler Birlik gümrük bölgesine yalnızca yetkilendirilmiş CBAM beyan sahibi tarafından ithal edilir. Madde 25(1) (2025/2083 ile değişen hali): Madde 2a saklı kalmak üzere, gümrük otoriteleri, yetkilendirilmiş CBAM beyan sahibi dışındaki herhangi bir kişinin ithalatına izin vermez. Yani 50 ton eşiğinin altında kalan ithalatçı, eşik kapsamında muaftır (bkz. 50 ton muafiyeti).

Yetkilendirme başvurusunu kim yapar? (Madde 5)

• Bir Üye Devlette yerleşik her ithalatçı, ürünleri ithal etmeden önce yetkilendirilmiş CBAM beyan sahibi statüsü için başvurur (5(1)). Eşiğin altında kaldığı için Madde 2a kapsamında muaf olan ithalatçı da, eşiği aşmayı bekliyorsa başvurur (5(1b)).
• Dolaylı gümrük temsilcisi, ürünleri ithal etmeden önce yetkilendirilmiş beyan sahibi statüsünü alır. İthalatçı tarafından atanmış ve beyan sahibi olarak hareket etmeyi kabul etmiş temsilci, ithalatçının Madde 2a kapsamında muaf olup olmadığına bakılmaksızın beyan sahibi gibi davranır (5(1a)). Bu durumda temsilci, o ithalat bakımından ithalatçının yükümlülüklerine tabi olur (5(2a)).
• İthalatçı bir Üye Devlette yerleşik değilse statüyü dolaylı gümrük temsilcisi alır; ithalatçının Madde 2a'dan muaf olması bunu değiştirmez (5(2)).
• Başvuru CBAM Kaydı üzerinden yapılır (5(3)).
• Başvuru; ad ve iletişim bilgileri, EORI numarası, Birlik'teki ana ekonomik faaliyet, vergi borcu olmadığına dair belge, son beş yılda ciddi ihlal bulunmadığına dair beyan, mali ve operasyonel kapasiteyi gösteren bilgi, ithalatın türlere ve ithalat yapılan Üye Devletlere göre tahmini miktarı (başvuru yılı ve izleyen takvim yılı için) ve varsa AEO sertifika numarasını içerir (5(5), 2025/2083 ile değişen hali).
• Yetkilendirilmiş beyan sahibi, Madde 6'daki beyanların sunulmasını, adına ve hesabına hareket eden bir kişiye devredebilir; ancak yükümlülüklere uyumdan kendisi sorumlu kalır (5(7a)).

Madde 17(2): statü verilme ölçütleri; ciddi veya tekrarlı ihlal bulunmaması, mali ve operasyonel kapasite, başvuranın başvurduğu Üye Devlette yerleşik olması ve EORI numarası atanmış olmasıdır. Belirli durumlarda teminat istenir (17(5)); ayrıntı için bkz. yetkilendirilmiş beyan sahibi başvurusu ve teminat.

Üçüncü ülkedeki işletmecinin rolü (Madde 10)

• Üçüncü ülkedeki bir tesisin işletmecisi talep ederse Komisyon, işletmeci ve tesis bilgilerini CBAM Kaydı'na kaydeder (10(1)). Talep; işletmecinin adı, adresi, şirket veya faaliyet kayıt numarası ve iletişim bilgileri (varsa ana şirket dahil kontrol eden kuruluşlarla birlikte, destekleyici belgelerle), her tesisin tam adresi ve altı ondalık basamaklı enlem-boylam koordinatları ile tesisin ana ekonomik faaliyetini içerir (10(2)).
• Kayıt, işletmeciye bildirim tarihinden itibaren beş yıl geçerlidir (10(3)). İşletmeci bilgilerdeki değişiklikleri gecikmeksizin Komisyon'a bildirir (10(4)).
• İşletmeci: ürün başına gömülü emisyonu Ek IV yöntemleriyle belirler, bunun akredite doğrulayıcı tarafından doğrulanmasını sağlar, doğrulama raporunun bir kopyasını ve hesaplama için gereken kayıtları doğrulamanın yapılmasından itibaren dört yıl saklar; varsa ödenen karbon fiyatını belirler ve belgelerini yükler (10(5)). Not: 2025/2547 Ek II A.2 ise tesiste kayıtların raporlama döneminden sonra en az altı yıl tutulmasını ister; ikisi birlikte okunmalıdır (bkz. ölçüm, veri kalitesi ve kayıt saklama).
• İşletmeci doğrulanmış bilgiyi bir yetkilendirilmiş CBAM beyan sahibine açabilir; beyan sahibi bu bilgiyi doğrulama yükümlülüğünü yerine getirmek için kullanma hakkına sahiptir (10(7)).
• İşletmeci istediği zaman Kayıttan çıkarılmasını isteyebilir (10(8)).

2025/2547 Madde 10(2)–(3): kayıtlı işletmeciler emisyon raporunu doğrulayıcıya CBAM Kaydı üzerinden iletir; kayıtlı olmayanlar başka yollarla iletir.

İhracatçı olarak size düşen ne?

Metinde "ihracatçı" için ayrı bir tanım ve yükümlülük yoktur. İhracatçınız eğer ürünü üreten tesisi işletiyorsa, tanım gereği "işletmeci"dir (3(31)); işletmecilik yükümlülükleri Madde 10'dan ve 2025/2547'den gelir. Ürünü yalnızca satıyorsanız ve üretmiyorsanız, işletmeci üreticidir. AB'deki alıcınız ise ürünü ithal ediyorsa yetkilendirilmiş CBAM beyan sahibi olmak zorundadır (Madde 4). Bu çıkarımlar metinden yapılan okumamızdır.

Alıcınızdan hangi veriyi hangi biçimde isteyeceğini mutlaka sorun; ayrıntılı veri listesi için operatör emisyon raporu ve tedarikçi emisyon verisi rehberlerine bakın.

Kaynak sürümü notu: Bu rehberde 2023/956 maddelerine yapılan atıflar, Resmî Gazete'deki 16.5.2023 tarihli ilk metin ile Regülasyon (AB) 2025/2083'ün (OJ L, 17.10.2025) getirdiği değişikliklerin birlikte okunmasına dayanır. Birleştirilmiş (konsolide) metin elimizde olmadığı için, sonraki başka değişiklikler olabilir; kesin hüküm için yürürlükteki birleştirilmiş metne bakın.