Yetkilendirilmiş CBAM Beyan Sahibi: Başvuru, Ölçütler, Teminat ve Geçici İthalat

Kim başvurur? (Madde 5(1), 5(1a), 5(1b), 5(2), 5(2a))

• Bir Üye Devlette yerleşik her ithalatçı, mal ithal etmeden önce yetkilendirilmiş CBAM beyan sahibi statüsü için başvurur (Madde 5(1)).
• Dolaylı gümrük temsilcisi, mal ithal etmeden önce bu statüyü edinir. Temsilci, bir ithalatçı tarafından Madde 18 (Reg. 952/2013) uyarınca atanır ve beyan sahibi olarak hareket etmeyi kabul ederse, ithalatçı 50 ton eşiği nedeniyle muaf olsa bile beyan sahibi gibi hareket eder (Madde 5(1a)).
• Madde 2a (eşik) uygulanıyorsa, ithalatçı eşiği aşmayı beklediği durumda başvuru yapar (Madde 5(1b)).
• İthalatçı bir Üye Devlette yerleşik değilse, statüyü dolaylı gümrük temsilcisi edinir; ithalatçının eşik nedeniyle muaf olup olmadığı fark etmez (Madde 5(2)).
• Temsilci, ithalatçı adına beyan sahibi olarak hareket ettiğinde, o ithalatçı adına ithal ettiği mallar bakımından ithalatçıya uygulanan yükümlülüklere tabidir (Madde 5(2a)).
• Açık kapasite tahsisiyle elektrik ithalatı için ayrı bir kural vardır (Madde 5(4)); bu rehber elektriğe girmiyor.

Başvuruda hangi bilgiler istenir? (Madde 5(3), 5(5))

Başvuru CBAM Kaydı üzerinden yapılır (Madde 5(3)). Başvuran hakkında şu bilgiler bulunur:

Başvuran başvurusunu istediği zaman geri çekebilir (Madde 5(6)); başvuru bilgilerindeki, karar sonrası oluşan ve kararı etkileyebilecek değişiklikleri gecikmeksizin yetkili makama CBAM Kaydı üzerinden bildirir (Madde 5(7)).

Statü hangi ölçütlerle verilir? (Madde 17(1)–(3))

Yerleşik olunan Üye Devletin yetkili makamı, Madde 17(2)'deki ölçütler sağlanırsa statüyü verir; statü tüm Üye Devletlerde tanınır:

• (a) Başvuran, gümrük mevzuatının, vergi kurallarının, piyasa suistimali kurallarının veya bu Regülasyonun (ve ona dayalı delege ve uygulama tasarruflarının) ciddi veya tekrarlanan ihlaline karışmamış olmalı; özellikle başvurudan önceki beş yılda ekonomik faaliyetine ilişkin ciddi suç kaydı bulunmamalıdır.
• (b) Başvuran, bu Regülasyondan doğan yükümlülükleri yerine getirmek için mali ve operasyonel kapasitesini göstermelidir.
• (c) Başvuran, başvurunun yapıldığı Üye Devlette yerleşik olmalıdır.
• (d) Başvurana, Reg. 952/2013 Madde 9 uyarınca bir EORI numarası verilmiş olmalıdır.

Ölçütler sağlanmazsa veya Madde 5(5)'teki bilgiler verilmemişse statü reddedilir; ret kararı gerekçeyi ve itiraz imkânını içerir (Madde 17(3)). Madde 17(1) (2025/2083 ile değiştirildi): Statü verilmeden önce yetkili makam, ölçütlerin sağlanıp sağlanmadığı konusunda CBAM Kaydı üzerinden ilgili yetkili makamlara veya Komisyon'a danışabilir; danışma 15 takvim gününü aşamaz. (İlk metinde danışma yapılması zorunluydu ve süre 15 iş günüydü; 2025/2083 bunu "yapabilir" ve "15 takvim günü" olarak değiştirdi.)

Teminat (Madde 17(5)–(7))

• Başvuran, başvurunun yapıldığı yıldan önceki iki mali yıl boyunca yerleşik değilse, yetkili makam mali kapasite ölçütü için teminat ister (Madde 17(5)).
• Tutar; Madde 5(5)(g) uyarınca bildirilen ithalat için Madde 22 uyarınca teslim edilmesi gereken sertifikaların toplam değeri olarak belirlenir ve (2025/2083 ile eklenen) serbest tahsis ayarlaması (Madde 31) dikkate alınır.
• Teminat, AB'de faaliyet gösteren bir finans kuruluşunun ilk talepte ödenecek banka teminatı veya eşdeğer güvence sağlayan başka bir teminat biçimidir.
• Teminat yetersiz kalırsa yetkili makam, ek teminat verilmesini veya ilk teminatın yenisiyle değiştirilmesini ister (Madde 17(6)).
• Teminat, beyan sahibinin Madde 22 uyarınca sertifika teslim ettiği ikinci yılın 30 Eylül'ünden hemen sonra serbest bırakılır (Madde 17(7), 2025/2083 ile 31 Mayıs yerine 30 Eylül).

Geçici ithalat: 31 Mart 2026 başvuruları (Madde 17(7a))

Madde 4'ten sapma olarak, Madde 5 uyarınca 31 Mart 2026'ya kadar başvuru yapan bir ithalatçı veya dolaylı gümrük temsilcisi, yetkili makam bu Madde uyarınca karar verene kadar geçici olarak mal ithal etmeye devam edebilir. Yetkili makam, 17(3) uyarınca yetkiyi reddederse, kararın tarihinden itibaren bir ay içinde, 1 Ocak 2026 ile karar tarihi arasında ithal edilen mallardaki gömülü emisyonu, Madde 25(3) uyarınca iletilen bilgiye ve Ek IV varsayılan değerlerine (ve diğer ilgili bilgiye) dayanarak belirler. Belirlenen bu emisyonlar Madde 26(2a) uyarınca ceza hesabında kullanılır; Madde 26(2a) bu durumda cezanın azaltılabileceğini de söyler.

Statünün iptali (Madde 17(8)) ve Madde 5(7a)

Yetkili makam, beyan sahibi talep ederse veya beyan sahibi Madde 17(2) ya da 17(6) ölçütlerini artık karşılamıyorsa ya da Madde 22(1)'deki teslim yükümlülüğünün veya Madde 22(2)'deki çeyreklik yeterli sertifika yükümlülüğünün ciddi ya da tekrarlanan ihlaline karışmışsa statüyü iptal eder. İptalden önce beyan sahibine dinlenme olanağı verilir; yetkili makam ilgili makamlara veya Komisyon'a danışabilir ve danışma 15 takvim gününü aşamaz (2025/2083 ile değişti). Madde 5(7a): Beyan sahibi, CBAM beyanlarının gönderimini kendi adına ve hesabına hareket eden bir kişiye devredebilir; ancak yükümlülüklere uyumdan yine kendisi sorumludur.

Bu ihracatçı için ne anlama gelir?

Statü başvurusu ve teminat, AB'deki ithalatçıya (veya temsilcisine) aittir. Türkiye'deki ihracatçının bu süreçte bir yükümlülüğü yoktur; ancak yeni bir alıcıyla çalışırken, alıcının statüsünün olup olmadığını sormak mantıklıdır, çünkü statüsüz ve eşiğin üstünde ithalat yapan taraf Madde 26(2) kapsamında yaptırım riskiyle karşılaşır (bu bir yorumdur). Alıcı yeni başvuracaksa, Madde 5(5)(g) uyarınca öngördüğü ithalat miktarını sizden alacağı planlara dayanarak bildirecektir.

Kaynak sürümü notu: Bu rehberde 2023/956 maddelerine yapılan atıflar, Resmî Gazete'deki 16.5.2023 tarihli ilk metin ile Regülasyon (AB) 2025/2083'ün (OJ L, 17.10.2025) getirdiği değişikliklerin birlikte okunmasına dayanır. Birleştirilmiş (konsolide) metin elimizde olmadığı için, sonraki başka değişiklikler olabilir; kesin hüküm için yürürlükteki birleştirilmiş metne bakın.