Bu sayfada
Türkiye'deki üretici tesis, doğrudan CBAM Kaydı'na kaydolabilir. Madde 10 (2025/2083 ile baştan yazıldı) bu kaydın nasıl yapıldığını ve kaydolan işletmecinin hangi yükümlülükleri üstlendiğini düzenler. Bu rehber, kaydın ne işe yaradığını, hangi bilgilerin açık, hangilerinin gizli olduğunu ve kayıt olmanın zorunlu olup olmadığını metinden anlatır.
Kayıt kimin için ve neden? (Madde 10(1), 3(31))
Madde 10(1): Komisyon, üçüncü bir ülkede bulunan bir tesisin işletmecisinin talebi üzerine, o işletmeciye ve tesisine ilişkin bilgiyi CBAM Kaydı'na kaydeder. Madde 3(31) (2025/2083 ile değiştirildi): işletmeci, üçüncü ülkedeki bir tesisi işleten veya kontrol eden kişidir; tesisi kontrol eden ana şirket de buna dahildir.
Metin kaydı talebe bağlı tutar ("upon request"); metinde işletmeciye kayıt zorunluluğu getiren bir hüküm bulamadık. Ancak kayıtlı işletmeci, doğrulama ve karbon fiyatı bilgisini beyan sahibine açabilir (Madde 10(7)), doğrulayıcı da raporu CBAM Kaydı'nda düzenler (1 Ocak 2027'den itibaren, 2025/2551 Ek II 2.17.3). Kayıtsız işletmeci için doğrulayıcı raporu başka yollarla iletir. Bu bir yorumdur: kayıt, veri paylaşımını ve raporu kolaylaştıran bir araçtır.
Kayıt talebinde hangi bilgiler vardır? (Madde 10(2))
- (a) İşletmecinin adı, adresi, kurumsal veya faaliyet kayıt numarası, iletişim bilgisi; varsa kontrol eden kuruluşlar (ana şirket dahil) ve destekleyici belgeler;
- (b) Her tesisin konumu: tam adres ve altı ondalık basamaklı enlem-boylam koordinatları;
- (c) Tesisin ana ekonomik faaliyeti.
Komisyon kaydı işletmeciye bildirir; kayıt, işletmeciye bildirim tarihinden itibaren beş yıl geçerlidir (Madde 10(3)). Kayıt sonrası bilgilerde değişiklik olursa işletmeci gecikmeksizin Komisyon'a bildirir (Madde 10(4)).
Kayıtlı işletmecinin yükümlülükleri (Madde 10(5)–(7))
- (a) Tesiste üretilen mal türleri için gömülü emisyonu Ek IV yöntemleriyle belirler;
- (b) Bu gömülü emisyonların, Ek VI'daki doğrulama ilkelerine göre, Madde 18 uyarınca akredite bir doğrulayıcı tarafından doğrulanmasını sağlar;
- (c) Doğrulama raporunun bir kopyasını ve Ek V'te istenen kayıtları doğrulamanın yapıldığı tarihten itibaren dört yıl saklar; uygulanıyorsa karbon fiyatı belgelerinin kopyasını da, bağımsız kişinin belgedeki bilgiyi onayladığı yılı izleyen dördüncü yılın sonuna kadar saklar;
- (d) Uygulanıyorsa, Madde 9 uyarınca üçüncü ülkede ödenen karbon fiyatını belirler ve eşlik eden belge ve kanıtı yükler.
- Kayıtlar, doğrulamaya ve beyan sahibinin CBAM beyanının Madde 19 uyarınca incelenmesine imkân verecek ayrıntıda olmalıdır (10(6)).
- İşletmeci, doğrulama ve karbon fiyatı bilgisini bir yetkilendirilmiş beyan sahibine açabilir; beyan sahibi bu bilgiyi Madde 8 yükümlülüğünü yerine getirmek için kullanma hakkına sahiptir (10(7)).
Kaydı silme (Madde 10(8))
İşletmeci istediği zaman kayıttan çıkarılmasını isteyebilir; Komisyon, yetkili makamları bilgilendirdikten sonra işletmeciyi ve tesisini kayıttan çıkarır ve bilgileri siler. Silme yalnızca bilgilerin, verilmiş CBAM beyanlarının incelenmesi için gerekli olmaması koşuluyla yapılır. Komisyon, işletmeci hakkındaki bilgilerin artık doğru olmadığını tespit ederse, işletmeciye dinlenme olanağı verip ilgili yetkili makamlara danıştıktan sonra bilgileri de kayıttan çıkarabilir.
Hangi bilgiler gizli, hangileri açık? (Madde 14(3)–(4))
CBAM Kaydı'nda üçüncü ülkelerdeki işletmeci ve tesislerin bilgisi (Madde 10(2)) ile akredite doğrulayıcıların bilgisi (Madde 10a) ayrı bir bölümde tutulur (14(3)). Kayıttaki bilgi gizlidir; istisnalar şunlardır: işletmecilerin adları, adresleri, kurumsal veya faaliyet kayıt numaraları, iletişim bilgileri, üçüncü ülkelerdeki tesislerin konumu ve akredite doğrulayıcıların bilgisi. Ancak işletmeci, adının, adresinin, kayıt numarasının, iletişim bilgisinin ve tesislerinin konumunun kamuya açık olmasını istemeyebilir (14(4)). Kamuya açık bilgi Komisyon tarafından birlikte çalışabilir (interoperable) bir biçimde erişilebilir kılınır.
Yani metne göre, işletmeci kendi adının, adresinin, kayıt numarasının, iletişim bilgisinin ve tesis konumunun kamuya açık olmasını istemeyebilir; kayıttaki diğer bilgiler zaten gizlidir (14(4)).
Bu üretici için ne anlama gelir?
Tesisiniz için kayıt, ana şirketinizin de kapsandığı bir işletmeci tanımına göre yapılır; işletmeci bilgileri, tesisin tam adresi ve altı ondalıklı koordinatları ile ana ekonomik faaliyeti istenir. Kayıt zorunlu olarak tanımlanmamıştır, ancak veri paylaşımı ve doğrulama raporunun akışı açısından alıcınız kayıtlı olmanızı isteyebilir. Kaydın kamuya açık olması istenmiyorsa, bunun için seçenek bulunduğunu hatırlayın (Madde 14(4)). Ayrıntılı soruları ilgili makama veya alıcınıza yöneltin; bu rehber metnin özetidir.
Kaynak sürümü notu: Bu rehberde 2023/956 maddelerine yapılan atıflar, Resmî Gazete'deki 16.5.2023 tarihli ilk metin ile Regülasyon (AB) 2025/2083'ün (OJ L, 17.10.2025) getirdiği değişikliklerin birlikte okunmasına dayanır. Birleştirilmiş (konsolide) metin elimizde olmadığı için, sonraki başka değişiklikler olabilir; kesin hüküm için yürürlükteki birleştirilmiş metne bakın.
Sık sorulan sorular
Türkiye'deki tesis kayıt olmak zorunda mı?
Madde 10(1) kaydı işletmecinin talebine bağlar; zorunluluk getiren bir hüküm bulamadık. Kayıt, veri paylaşımı ve doğrulama raporunun CBAM Kaydı'nda düzenlenmesi için araçtır.
Kayıt ne kadar geçerli?
Bildirim tarihinden itibaren beş yıl (Madde 10(3)).
Şirket adım ve tesis konumum herkese açık mı?
Varsayılan olarak adı, adresi, kayıt numarası, iletişim ve tesis konumu açıktır; işletmeci bunların açık olmasını istemeyebilir (Madde 14(4)).
Kayıttan çıkabilir miyim?
Evet, istediğiniz zaman talep edebilirsiniz; bilgiler verilmiş beyanların incelenmesi için gerekli değilse silinir (Madde 10(8)).
Resmî kaynaklar
İlgili rehberler
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; danışmanlık veya hukuki görüş değildir. Mevzuat zaman zaman değişir, karar vermeden önce yukarıdaki resmî kaynakları ve gerekirse bir gümrük/CBAM danışmanını kontrol edin.